Đổi tiền, chuyển tiền và thanh toán hộ xuyên biên giới - Nhanh nhưng không an toàn

Nhu cầu đổi ngoại tệ, thanh toán tiền hàng, chuyển tiền cho người thân hoặc giao dịch với đối tác nước ngoài ngày càng tăng. Trên mạng xã hội xuất hiện nhiều tài khoản quảng cáo đổi nhân dân tệ với tỷ giá hấp dẫn, chuyển tiền “hai chiều” trong vài phút, thanh toán hộ đơn hàng Trung Quốc hoặc nạp tiền vào ví điện tử nước ngoài. Đằng sau sự nhanh chóng và thuận tiện đó có thể là hành vi lừa đảo, hoạt động chuyển tiền trái phép hoặc một mắt xích trung chuyển dòng tiền do phạm tội mà có.

Dịch vụ “chuyển tiền trong vài phút” tiềm ẩn nhiều rủi ro

Hiện nay, người dân có thể dễ dàng tìm thấy trên Facebook, Zalo, Telegram và các hội nhóm mua bán hàng Trung Quốc những lời quảng cáo như: “đổi nhân dân tệ giá tốt”, “nhận tiền Việt Nam - thanh toán Trung Quốc”, “nạp ví điện tử”, “chuyển tiền hai chiều”, “thanh toán hộ không cần thủ tục” hoặc “giao dịch số lượng lớn, chiết khấu cao”.

Đối tượng cung cấp dịch vụ thường cam kết giao dịch nhanh, tỷ giá tốt hơn ngân hàng, không yêu cầu chứng minh mục đích chuyển tiền và có thể thực hiện bất kể ngày nghỉ, ban đêm. Người có nhu cầu chỉ cần chuyển tiền đồng Việt Nam vào một tài khoản cá nhân, sau đó cung cấp mã QR, số tài khoản hoặc thông tin ví điện tử của người nhận ở nước ngoài.

Hình thức này đánh trúng tâm lý muốn tiết kiệm chi phí và thời gian. Tuy nhiên, người chuyển tiền gần như không biết rõ danh tính, địa chỉ, tư cách pháp lý và nguồn tiền của bên trung gian. Khi xảy ra sự cố, việc chứng minh giao dịch, xác định người nhận cuối cùng và thu hồi tài sản rất khó khăn.

Không ít người cho rằng nếu đã giao dịch thành công một vài lần thì bên trung gian chắc chắn đáng tin cậy. Thực tế, đối tượng có thể chủ động thực hiện đúng những giao dịch nhỏ để xây dựng uy tín, sau đó chiếm đoạt khi khách hàng chuyển số tiền lớn.

Những thủ đoạn lừa đảo thường gặp

1. Đổi tiền với tỷ giá tốt rồi chặn liên lạc

Đối tượng tham gia các hội nhóm nhập hàng, du lịch hoặc trao đổi ngoại tệ, đăng bài nhận đổi nhân dân tệ với tỷ giá có lợi hơn thị trường. Tài khoản thường có nhiều hình ảnh giao dịch thành công, phản hồi tích cực và số lượng người theo dõi lớn.

Ảnh minh họa.

Sau khi người có nhu cầu liên hệ, đối tượng yêu cầu chuyển tiền trước để “giữ tỷ giá”. Với khoản tiền nhỏ, chúng có thể thực hiện đúng cam kết. Khi nạn nhân tin tưởng chuyển số tiền lớn, đối tượng đưa ra lý do giao dịch đang bị treo, ví điện tử bị giới hạn hoặc hệ thống ngân hàng nước ngoài đang bảo trì.

Tiếp đó, chúng yêu cầu nạn nhân nộp thêm “phí mở khóa”, “phí xác minh nguồn tiền” hoặc “tiền bảo đảm”. Sau khi nhận đủ tiền, đối tượng khóa tài khoản mạng xã hội và cắt đứt liên lạc.

2. Giả danh người đổi tiền quen thuộc

Đối tượng chiếm quyền sử dụng tài khoản mạng xã hội của người chuyên nhận đặt hàng, đổi tiền hoặc thanh toán hộ. Sau đó, chúng nhắn tin cho khách hàng cũ, thông báo thay đổi số tài khoản nhận tiền hoặc đang có tỷ giá ưu đãi.

Do tin tưởng tài khoản quen biết và nội dung trao đổi trước đó vẫn còn, nạn nhân không gọi điện xác minh mà chuyển tiền vào tài khoản mới. Đến khi liên hệ trực tiếp với chủ tài khoản thật, nạn nhân mới phát hiện mình đã bị lừa.

Trước khi thực hiện giao dịch, đặc biệt khi có thông báo thay đổi tài khoản nhận tiền, người dân cần xác minh qua số điện thoại đã lưu hoặc một kênh liên lạc độc lập.

3. Thanh toán hộ nhưng chuyển đến mã QR giả

Trong các nhóm đặt hàng Trung Quốc, đối tượng có thể tự nhận là đơn vị thanh toán hộ. Người mua gửi đường link sản phẩm hoặc mã QR của người bán, sau đó chuyển tiền đồng Việt Nam cho bên trung gian.

Đối tượng thông báo đã thanh toán và gửi ảnh chụp giao dịch thành công, nhưng thực tế tiền không được chuyển cho người bán. Chúng có thể sử dụng phần mềm chỉnh sửa hình ảnh để tạo biên lai giả hoặc chỉ chuyển một khoản tiền rất nhỏ rồi sửa số tiền trên ảnh.

Công an tỉnh Tây Ninh đã cảnh báo tình trạng đối tượng tạo biên lai chuyển khoản giả, sử dụng phông chữ, logo ngân hàng và thông tin giao dịch gần giống thật để đánh lừa người bán. Người nhận cần kiểm tra số dư và lịch sử giao dịch trên ứng dụng ngân hàng, không chỉ nhìn vào ảnh chụp do người chuyển tiền cung cấp.

4. Yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản của người thứ ba

Bên trung gian có thể yêu cầu khách hàng chuyển tiền vào tài khoản không cùng tên với người đang giao dịch. Khi được hỏi, chúng giải thích đó là tài khoản kế toán, cộng tác viên, đại lý hoặc tài khoản của khách hàng khác để “bù trừ dòng tiền”.

Đây là dấu hiệu rủi ro cao. Tài khoản nhận tiền có thể là tài khoản thuê, mua hoặc do người khác đứng tên. Nếu số tiền liên quan đến lừa đảo, đánh bạc, rửa tiền hay hoạt động phạm pháp khác, người chuyển và người nhận tiền đều có thể bị cơ quan chức năng mời làm việc để xác minh.

Trong một số trường hợp, người dân tưởng mình chỉ đang thanh toán tiền hàng nhưng thực tế tiền được chuyển vào tài khoản do một đường dây lừa đảo kiểm soát.

5. Dùng giao dịch “chuyển nhầm” để chiếm đoạt thông tin ngân hàng

Đối tượng chuyển một khoản tiền nhỏ vào tài khoản của nạn nhân, sau đó liên hệ yêu cầu hoàn trả. Thay vì đề nghị chuyển lại theo quy trình thông thường, chúng gửi một đường link hoặc mã QR với lý do “xác nhận hoàn tiền”, “hủy giao dịch” hoặc “hoàn trả đúng tài khoản nguồn”.

Đường link dẫn đến trang giả mạo ngân hàng hoặc ví điện tử. Nếu nạn nhân nhập tên đăng nhập, mật khẩu và mã OTP, đối tượng có thể chiếm quyền kiểm soát tài khoản và chuyển toàn bộ số tiền bên trong.

Khi nhận tiền chuyển nhầm, người dân không nên tự chuyển trả theo tài khoản do người lạ cung cấp; cần liên hệ trực tiếp với ngân hàng để được hướng dẫn. Công an tỉnh Tây Ninh đã cảnh báo không truy cập đường link, không cung cấp mã OTP hoặc mật khẩu khi xử lý tình huống chuyển nhầm tiền.

6. Thuê nhận tiền, chuyển tiền hộ với tiền công cao

Đối tượng tuyển người làm “cộng tác viên thanh toán”, “đại lý nhận tiền”, “kế toán online” hoặc “trung gian giao dịch quốc tế”. Công việc được giới thiệu rất đơn giản: nhận tiền vào tài khoản cá nhân, giữ lại một phần tiền công rồi chuyển phần còn lại sang tài khoản khác.

Người tham gia có thể nghĩ đây là hoạt động thanh toán hàng hóa bình thường. Tuy nhiên, số tiền nhận được có khả năng là tiền do lừa đảo, đánh bạc hoặc hoạt động vi phạm pháp luật mà có. Việc chia nhỏ và chuyển tiền qua nhiều tài khoản là phương thức thường được các đường dây sử dụng nhằm che giấu nguồn gốc dòng tiền.

Công an tỉnh Tây Ninh từng cảnh báo các nhóm lừa đảo hoạt động tại Campuchia thuê, mua tài khoản ngân hàng của người Việt Nam, sau đó chuyển tiền nhanh qua nhiều tài khoản và quy đổi sang tài sản số để xóa dấu vết.

7. Giả mạo hóa đơn thanh toán quốc tế

Đối tượng đặt mua hàng hóa với giá trị lớn, thông báo đã chuyển tiền từ tài khoản nước ngoài và gửi chứng từ giao dịch. Sau đó, chúng giải thích tiền chưa vào vì ngân hàng đang xử lý, khác múi giờ hoặc giao dịch quốc tế cần thêm thời gian.

Có trường hợp đối tượng cố tình tạo chứng từ có số tiền cao hơn giá trị hàng hóa rồi yêu cầu người bán hoàn trả phần chênh lệch. Nếu người bán không kiểm tra tài khoản mà chỉ dựa vào chứng từ, họ có thể vừa giao hàng, vừa chuyển thêm tiền cho đối tượng.

Người bán chỉ nên xác nhận thanh toán khi tiền đã thực tế được ghi có vào tài khoản qua kênh ngân hàng chính thức.

Giao dịch hai đầu nhưng không biết tiền từ đâu đến

Một hình thức thường gặp là người trung gian nhận tiền đồng Việt Nam tại Việt Nam, sau đó yêu cầu một người khác ở nước ngoài chi trả bằng nhân dân tệ cho người nhận. Hai dòng tiền có thể không được chuyển trực tiếp qua biên giới mà được “bù trừ” trong hệ thống của bên trung gian.

Người sử dụng dịch vụ chỉ quan tâm tiền đã đến nơi, nhưng không biết khoản tiền mình nhận hoặc chuyển có nguồn gốc từ đâu. Nếu dòng tiền liên quan đến tội phạm, tài khoản có thể bị phong tỏa để phục vụ điều tra. Chủ tài khoản phải giải trình toàn bộ giao dịch, cung cấp chứng từ và chứng minh mục đích nhận, chuyển tiền.

Đặc biệt, người dân không nên nhận tiền từ một người không quen biết tại Việt Nam rồi, theo yêu cầu của người trung gian, chuyển tiền cho một người khác. Đây có thể là cách đối tượng ghép nối những người hoàn toàn xa lạ để cắt đứt dấu vết của dòng tiền phạm tội.

Giao dịch ngoại tệ phải thực hiện đúng quy định

Pháp luật cho phép cá nhân, tổ chức mua, chuyển ngoại tệ ra nước ngoài cho các mục đích hợp pháp theo quy định. Tuy nhiên, hoạt động kinh doanh, cung ứng dịch vụ ngoại hối phải được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chấp thuận.

Người dân có nhu cầu đổi ngoại tệ nên giao dịch tại ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được phép hoặc đại lý đổi ngoại tệ được cấp phép. Không nên mua bán ngoại tệ trực tiếp giữa các cá nhân hoặc tại cơ sở không được phép, kể cả khi giao dịch được thực hiện qua mạng xã hội.

Quy định xử phạt có hiệu lực từ tháng 02/2026 xác định hành vi mua, bán ngoại tệ giữa cá nhân với nhau; mua, bán tại tổ chức không được phép; thanh toán hàng hóa, dịch vụ bằng ngoại tệ không đúng quy định có thể bị cảnh cáo hoặc phạt tiền tùy theo giá trị, tính chất và số lần vi phạm. Hành vi chuyển, mang ngoại tệ hoặc đồng Việt Nam ra nước ngoài, vào Việt Nam không đúng quy định cũng có thể bị xử lý.

Ngoài xử phạt vi phạm hành chính về ngoại hối, trường hợp biết rõ dòng tiền có nguồn gốc bất hợp pháp nhưng vẫn tham gia nhận, chuyển, che giấu hoặc hợp thức hóa, cá nhân có thể bị xem xét trách nhiệm pháp lý tương ứng với tính chất, mức độ và vai trò trong vụ việc.

Người dân Tây Ninh cần chú ý điều gì?

Tây Ninh có hoạt động giao thương, du lịch, vận chuyển hàng hóa và đi lại qua biên giới. Người dân, tiểu thương và hộ kinh doanh có thể phát sinh nhu cầu đổi ngoại tệ, chuyển tiền hoặc thanh toán cho đối tác nước ngoài. Đây cũng là điều kiện để những tài khoản trung gian không rõ tư cách lợi dụng quảng cáo dịch vụ.

Trước khi thực hiện giao dịch, người dân cần:

- Xác định rõ mục đích chuyển tiền và danh tính người thụ hưởng.

- Ưu tiên sử dụng ngân hàng, tổ chức tín dụng hoặc đơn vị trung gian thanh toán được phép.

- Không lựa chọn dịch vụ chỉ vì tỷ giá cao, phí thấp hoặc cam kết không cần thủ tục.

- Không chuyển tiền vào tài khoản cá nhân không liên quan đến hợp đồng hoặc người bán.

- Không giao dịch qua tài khoản mạng xã hội mới lập, ít thông tin hoặc thường xuyên đổi tên.

- Không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin thẻ hoặc quyền điều khiển thiết bị.

- Không nhận tiền, rút tiền, đổi tiền hoặc chuyển tiếp cho người khác để hưởng hoa hồng.

- Kiểm tra số tiền thực nhận trên ứng dụng ngân hàng, không dựa vào ảnh biên lai.

- Lưu hợp đồng, hóa đơn, nội dung trao đổi và chứng từ thể hiện mục đích giao dịch.

- Thận trọng khi đối tượng đề nghị chia nhỏ số tiền hoặc chuyển qua nhiều tài khoản.

Đối với tiểu thương, hộ kinh doanh thường xuyên thanh toán tiền hàng, cần tách bạch tài khoản kinh doanh và tài khoản cá nhân, phân quyền quản lý phù hợp, đối soát giao dịch hằng ngày và xây dựng quy trình xác nhận tiền đã vào tài khoản trước khi giao hàng.

Xử lý khi phát hiện giao dịch đáng ngờ

Nếu đã chuyển tiền nhưng bên trung gian không thực hiện cam kết, người dân cần dừng ngay việc chuyển thêm, không tiếp tục nộp “phí xác minh”, “phí mở khóa” hoặc “tiền bảo đảm hoàn trả”.

Cần liên hệ với ngân hàng để đề nghị tra soát, xem xét ngăn chặn giao dịch; lưu giữ số tài khoản, họ tên người nhận, số điện thoại, mã QR, nội dung trao đổi, chứng từ chuyển tiền và thông tin tài khoản mạng xã hội.

Trường hợp tài khoản bất ngờ nhận khoản tiền không rõ nguồn gốc, không nên rút, sử dụng hoặc tự chuyển sang tài khoản khác theo hướng dẫn của người lạ. Chủ tài khoản cần thông báo cho ngân hàng, ghi nhận thời gian và nội dung liên hệ; nếu có dấu hiệu bất thường thì trình báo cơ quan Công an gần nhất.

Khi trình báo, cần cung cấp rõ mục đích đổi tiền hoặc thanh toán, cách thức biết đến người trung gian, toàn bộ các tài khoản đã giao dịch và tài liệu chứng minh nguồn tiền. Việc khai báo trung thực, đầy đủ giúp cơ quan chức năng nhanh chóng xác minh dòng tiền, đánh giá tính chất vụ việc và áp dụng biện pháp xử lý phù hợp./.

Minh Long