Góc cảnh báo: Những câu nói quen thuộc của kẻ mua bán người

Tội phạm mua bán người trong thời đại công nghệ số không phải lúc nào cũng tiếp cận nạn nhân bằng bạo lực, đe dọa hay bắt cóc. Nhiều trường hợp, chúng bắt đầu bằng những câu nói rất quen thuộc, nghe có vẻ quan tâm, giúp đỡ hoặc mở ra cơ hội việc làm tốt hơn. Phía sau những lời mời tưởng như bình thường đó có thể là một kế hoạch lừa đảo, dụ dỗ, đưa người ra nước ngoài trái phép, cưỡng bức lao động hoặc bán vào các “trung tâm lừa đảo” trực tuyến.

Người dân cần đặc biệt cảnh giác với những câu nói sau:

1. “Việc nhẹ thôi, lương 30 - 50 triệu đồng mỗi tháng”

Đây là câu nói thường gặp nhất trong các tin tuyển dụng giả mạo. Các đối tượng đánh vào mong muốn có thu nhập cao, nhất là với người đang thất nghiệp, lao động tự do, thanh thiếu niên mới ra trường hoặc người có hoàn cảnh khó khăn.

Vì sao nguy hiểm?

Không có công việc hợp pháp nào trả lương cao bất thường nhưng lại không yêu cầu trình độ, kinh nghiệm, hợp đồng, địa chỉ công ty và thông tin tuyển dụng rõ ràng. Những lời mời kiểu này có thể dẫn nạn nhân đến các cơ sở lừa đảo, nơi họ bị ép làm việc trái ý muốn hoặc thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

2. “Không cần kinh nghiệm, không biết tiếng vẫn làm được”

Nhiều đối tượng quảng cáo công việc ở nước ngoài nhưng lại nói rằng không cần ngoại ngữ, không cần kỹ năng, không cần hiểu rõ công việc.

Vì sao nguy hiểm?

Khi người lao động không biết tiếng, không hiểu pháp luật và không nắm rõ nơi làm việc, họ rất dễ bị phụ thuộc vào môi giới. Sau khi đến nơi, nếu bị thu giữ giấy tờ, bị cô lập hoặc bị khống chế, nạn nhân rất khó tự bảo vệ mình.

3. “Anh/chị lo hết chi phí, em chỉ cần đi thôi”

Đối tượng có thể hứa ứng trước tiền xe, tiền ăn, tiền làm giấy tờ, tiền xuất cảnh hoặc các khoản chi phí ban đầu để tạo cảm giác tin tưởng.

Vì sao nguy hiểm?

Ảnh minh họa.

Những khoản “lo giúp” ban đầu có thể bị biến thành khoản nợ. Khi nạn nhân đến nơi, đối tượng có thể yêu cầu làm việc để trả nợ, đòi thêm tiền môi giới, tiền ăn ở, tiền phạt hợp đồng hoặc gọi về gia đình yêu cầu chuyển tiền chuộc.

4. “Đi ngay hôm nay, chậm là mất suất”

Tội phạm thường tạo áp lực thời gian để nạn nhân không kịp suy nghĩ, không kịp hỏi ý kiến gia đình và không có điều kiện kiểm tra thông tin.

Vì sao nguy hiểm?

Khi bị thúc ép quyết định nhanh, người dân dễ bỏ qua các bước xác minh cần thiết như kiểm tra doanh nghiệp, hợp đồng, giấy phép, địa chỉ làm việc, tuyến đường di chuyển. Đây là cách các đối tượng đẩy nạn nhân vào thế bị động ngay từ đầu.

5. “Đừng nói với gia đình, người nhà biết lại cản”

Một số đối tượng yêu cầu nạn nhân giữ bí mật về kế hoạch đi làm, địa điểm hẹn, tuyến đường di chuyển hoặc người đưa đi.

Vì sao nguy hiểm?

Đây là dấu hiệu rất đáng lo ngại. Khi gia đình không biết nạn nhân đi đâu, gặp ai, đi bằng phương tiện gì, việc xác minh, tìm kiếm và giải cứu sẽ gặp nhiều khó khăn nếu có sự cố xảy ra. Tội phạm thường tìm cách tách nạn nhân khỏi gia đình và cộng đồng để dễ kiểm soát.

6. “Qua đó rồi làm giấy tờ sau”

Có trường hợp đối tượng hứa đưa người đi làm ở nước ngoài nhưng không yêu cầu thủ tục hợp pháp, không có hợp đồng rõ ràng, không thông qua doanh nghiệp được cấp phép.

Vì sao nguy hiểm?

Lao động ở nước ngoài phải có giấy tờ, hợp đồng và kênh đi hợp pháp. Việc “qua đó rồi làm giấy tờ sau” có thể là cái cớ để đưa nạn nhân đi theo đường tiểu ngạch, qua lối mở, đường mòn hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào môi giới. Khi đã qua biên giới, nạn nhân rất dễ bị khống chế.

7. “Đưa hộ chiếu, căn cước đây, anh/chị giữ cho an toàn”

Đối tượng có thể yêu cầu nạn nhân giao hộ chiếu, căn cước công dân, giấy tờ cá nhân, sim điện thoại hoặc tài khoản ngân hàng với lý do làm thủ tục, giữ hộ hoặc bảo đảm công việc.

Vì sao nguy hiểm?

Giấy tờ tùy thân là phương tiện quan trọng để công dân chứng minh nhân thân, đi lại và liên hệ với cơ quan chức năng khi cần thiết. Khi bị thu giữ giấy tờ, nạn nhân có thể bị hạn chế tự do, bị đe dọa, bị ép làm việc hoặc bị lợi dụng thông tin cá nhân để vay nợ, mở tài khoản, thực hiện hành vi lừa đảo.

8. “Chỉ là làm online, ngồi máy tính thôi, không có gì nguy hiểm”

Nhiều người bị dụ sang nước ngoài với lời hứa làm việc văn phòng, chăm sóc khách hàng, nhập liệu, trực page, chốt đơn hoặc tư vấn online.

Vì sao nguy hiểm?

Một số “công việc online” thực chất là tham gia lừa đảo trực tuyến. Nạn nhân có thể bị ép lập tài khoản giả, nhắn tin dụ đầu tư, dụ chuyển tiền, lừa tình, lừa tuyển dụng hoặc gọi điện theo kịch bản. Khi không đạt chỉ tiêu, họ có thể bị phạt, đánh đập, giam giữ hoặc bán sang nơi khác.

9. “Đi du lịch với anh/chị vài ngày rồi tính chuyện làm việc”

Đối tượng có thể lợi dụng quan hệ tình cảm, bạn bè hoặc quen biết trên mạng để rủ nạn nhân đi du lịch, đi chơi, gặp mặt, sau đó tìm cách đưa đến khu vực biên giới hoặc ra nước ngoài.

Vì sao nguy hiểm?

Lời mời du lịch có thể chỉ là vỏ bọc để che giấu mục đích dụ dỗ. Khi nạn nhân rời khỏi nơi cư trú, thiếu tiền, thiếu thông tin, không quen địa bàn và phụ thuộc vào người rủ đi, nguy cơ bị khống chế, cưỡng ép hoặc bán cho đường dây khác sẽ tăng cao.

10. “Bên đó có người đón, em không phải lo gì cả”

Đây là câu nói thường dùng để trấn an nạn nhân trước khi di chuyển. Đối tượng có thể sắp xếp nhiều người đón ở các chặng khác nhau để nạn nhân không biết rõ ai là người chịu trách nhiệm cuối cùng.

Vì sao nguy hiểm?

Việc di chuyển qua nhiều chặng, nhiều người trung gian, không rõ địa chỉ đến, không biết người đón là ai khiến nạn nhân mất khả năng kiểm soát. Khi xảy ra sự việc, gia đình và cơ quan chức năng rất khó xác định nạn nhân đang ở đâu nếu không có thông tin cụ thể.

11. “Muốn về thì phải trả tiền chuộc, tiền phạt hợp đồng”

Khi nạn nhân đã rơi vào bẫy, các đối tượng thường đưa ra lý do nạn nhân còn nợ chi phí đi lại, tiền môi giới, tiền ăn ở hoặc vi phạm hợp đồng để buộc gia đình chuyển tiền.

Vì sao nguy hiểm?

Đây là biểu hiện của hành vi khống chế, cưỡng ép và bóc lột. Gia đình nạn nhân cần bình tĩnh, lưu lại toàn bộ nội dung liên lạc, số điện thoại, tài khoản nhận tiền, hình ảnh, tin nhắn và nhanh chóng báo cơ quan Công an để được hướng dẫn. Không nên tự ý chuyển tiền nhiều lần theo yêu cầu của đối tượng mà không trình báo.

12. “Không làm thì gọi người nhà gửi tiền sang chuộc”

Một số nạn nhân sau khi đến nơi bị ép làm việc trong các cơ sở lừa đảo. Nếu không thực hiện theo yêu cầu, không đạt “doanh số” hoặc muốn trở về, đối tượng gọi điện đe dọa gia đình.

Vì sao nguy hiểm?

Đây là dấu hiệu nạn nhân có thể đang bị kiểm soát, cưỡng bức lao động hoặc bị mua bán. Người thân cần khẩn trương báo Công an địa phương, cung cấp thông tin về thời điểm nạn nhân rời nhà, người đã liên hệ, tài khoản mạng xã hội, số điện thoại, địa điểm nghi vấn, chứng từ chuyển tiền và các đoạn ghi âm, hình ảnh nếu có.

Người dân cần làm gì khi gặp những lời mời đáng ngờ?

Khi nhận được lời mời đi làm xa, đi làm ở nước ngoài, làm việc online lương cao hoặc lời rủ rê từ người mới quen trên mạng, người dân cần kiểm tra kỹ trước khi quyết định. Không chuyển tiền đặt cọc, không giao giấy tờ tùy thân, không cung cấp tài khoản ngân hàng, mã OTP, sim điện thoại hoặc thông tin cá nhân cho người lạ.

Trước khi đi làm xa hoặc xuất cảnh lao động, cần thông báo cho gia đình, chính quyền địa phương hoặc cơ quan Công an nơi cư trú biết rõ thông tin. Cần lưu lại tên người liên hệ, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội, địa chỉ công ty, hợp đồng, vé xe, biển số xe, lịch trình di chuyển và các giao dịch chuyển tiền nếu có.

Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn mua bán người, cưỡng bức lao động, tổ chức xuất cảnh trái phép hoặc lừa đảo trên không gian mạng, người dân cần báo ngay cho Công an xã, phường, đồn Công an nơi gần nhất; gọi 113 trong trường hợp khẩn cấp; liên hệ Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em và phòng, chống mua bán người 111; hoặc gửi tố giác qua ứng dụng VNeID.

Đối với các lời mời có yếu tố nước ngoài, khu vực biên giới, việc làm không rõ ràng hoặc yêu cầu đi gấp, người dân cần hết sức thận trọng. Một câu nói nghe tưởng như cơ hội có thể là bước đầu của quá trình dụ dỗ, khống chế và bóc lột. Việc dừng lại để kiểm tra thông tin trước khi quyết định là cách tự bảo vệ cần thiết trong bối cảnh tội phạm mua bán người ngày càng lợi dụng không gian mạng để tiếp cận nạn nhân./.

Minh Long