Tiếng lóng của tội phạm ma túy

Trên không gian mạng, tội phạm ma túy không chỉ che giấu hành vi bằng tài khoản ảo, nhóm kín, tin nhắn riêng, giao hàng trung gian, mà còn sử dụng nhiều tiếng lóng, ký hiệu, hình ảnh ẩn dụ để trao đổi, mời chào, mua bán, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy. Đây là một thủ đoạn phổ biến nhằm né tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng, đồng thời gây khó khăn cho gia đình, nhà trường và cộng đồng trong việc nhận diện dấu hiệu bất thường.

Việc tìm hiểu tiếng lóng liên quan đến ma túy không phải để tò mò, bắt chước hay sử dụng trong giao tiếp, mà nhằm giúp người dân nâng cao cảnh giác. Đặc biệt, đối với phụ huynh, giáo viên, cán bộ đoàn thể, việc nhận biết một số cách nói úp mở, bất thường trên mạng xã hội có thể giúp phát hiện sớm nguy cơ thanh thiếu niên bị lôi kéo, tiếp cận hoặc tham gia vào các hoạt động liên quan đến ma túy.

Trong thực tế, các đối tượng phạm tội hiếm khi sử dụng trực tiếp những từ ngữ thể hiện rõ hành vi mua bán ma túy. Thay vào đó, chúng thường dùng những cụm từ nghe có vẻ bình thường, vô hại hoặc mang tính giải trí như “hàng”, “đồ”, “kẹo”, “trà sữa”, “nước vui”, “chill”, “bay”, “set”, “combo”, “tiệc kín”, “đi chơi”, “đổi gió”. Một số từ ngữ có thể được thay đổi liên tục theo từng nhóm, từng địa bàn, từng thời điểm để tránh bị phát hiện. Báo Pháp luật Việt Nam từng ghi nhận tình trạng các đối tượng sử dụng những cụm từ như “kẹo”, “trà sữa”, “hàng bay” trên mạng xã hội để ám chỉ ma túy, qua đó mời chào, lôi kéo người sử dụng.

Cần lưu ý rằng không phải mọi trường hợp sử dụng các từ ngữ nêu trên đều liên quan đến ma túy. Trong đời sống hằng ngày, nhiều từ có nghĩa hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, nếu các từ ngữ này xuất hiện trong bối cảnh bất thường như trao đổi trong nhóm kín, đi kèm việc hỏi giá, hẹn địa điểm, yêu cầu chuyển tiền, nhận hàng, giao hàng, giữ đồ, rủ rê “thử cho biết” hoặc né tránh người thân, thì người dân cần đặc biệt cảnh giác. Điều quan trọng là phải xem xét tổng thể bối cảnh, hành vi và biểu hiện đi kèm, không suy diễn tùy tiện nhưng cũng không chủ quan bỏ qua dấu hiệu nguy cơ.

Một đặc điểm đáng chú ý của tiếng lóng ma túy trên mạng là tính biến đổi rất nhanh. Khi một từ ngữ bị phát hiện, cảnh báo hoặc xuất hiện nhiều trên báo chí, các đối tượng có thể chuyển sang dùng từ khác, ký hiệu khác, biểu tượng cảm xúc, hình ảnh, mã số, chữ viết tắt hoặc cách nói riêng trong từng nhóm. Vì vậy, việc phòng ngừa không thể chỉ dựa vào việc ghi nhớ một vài từ cụ thể, mà cần nâng cao kỹ năng nhận diện hành vi bất thường: tài khoản lạ liên tục mời gọi, nhóm kín hoạt động bí mật, sản phẩm không rõ nguồn gốc, yêu cầu giao dịch riêng tư, chuyển tiền mờ ám, giao nhận hàng tại địa điểm vắng hoặc thay đổi liên tục.

Đối với thanh thiếu niên, tiếng lóng thường được các đối tượng sử dụng như một cách tạo cảm giác “sành điệu”, “bí mật”, “thuộc về nhóm riêng”. Ban đầu, các em có thể chỉ tò mò, muốn hiểu bạn bè nói gì, muốn tham gia nhóm cho vui hoặc sợ bị xem là lạc lõng. Từ sự tò mò đó, các đối tượng có thể từng bước rủ rê sử dụng thử, tham gia tiệc, nhận hàng hộ, giữ đồ hộ, giới thiệu bạn bè hoặc thực hiện các việc tưởng như đơn giản nhưng thực chất có thể liên quan đến hành vi vi phạm pháp luật. Đây là thủ đoạn nguy hiểm vì đánh vào tâm lý hiếu kỳ, thích thể hiện và thiếu kinh nghiệm sống của người trẻ.

Đối với phụ huynh, khi thấy con em thường xuyên sử dụng những cụm từ khó hiểu, có thái độ giấu giếm khi nhắn tin, tham gia nhiều nhóm kín, nhận cuộc gọi hoặc tin nhắn vào thời điểm khuya, nhận bưu phẩm không rõ nguồn gốc, phát sinh tiền chuyển khoản bất thường, thay đổi giờ giấc sinh hoạt, sa sút học tập hoặc có biểu hiện tâm lý khác lạ, cần bình tĩnh tìm hiểu. Không nên vội vàng quy kết, mắng mỏ hoặc kiểm soát cực đoan, bởi điều đó có thể khiến con em che giấu sâu hơn. Cách tốt hơn là trò chuyện, lắng nghe, giải thích về nguy cơ, đồng thời chủ động phối hợp với nhà trường, đoàn thể hoặc cơ quan Công an khi có dấu hiệu nghi vấn rõ ràng.

Đối với giáo viên, cán bộ đoàn, hội và người làm công tác tuyên truyền, cần đưa nội dung nhận diện tiếng lóng ma túy vào các buổi sinh hoạt chuyên đề, nhưng phải lựa chọn cách truyền đạt phù hợp. Không nên liệt kê quá chi tiết, không mô tả cách thức giao dịch, không tạo tâm lý tò mò hoặc biến nội dung tuyên truyền thành “cẩm nang” cho người xấu lợi dụng. Trọng tâm cần đặt vào kỹ năng nhận biết nguy cơ, kỹ năng từ chối lời rủ rê, kỹ năng báo tin an toàn và ý thức chấp hành pháp luật.

Trong môi trường mạng, một tin nhắn có tiếng lóng, một lời mời tham gia nhóm kín, một yêu cầu nhận hàng hộ hoặc một lần tò mò nhắn hỏi có thể là bước khởi đầu rất nguy hiểm. Người dân, nhất là thanh thiếu niên, cần hiểu rằng các đối tượng phạm tội thường không xuất hiện với hình ảnh đáng sợ ngay từ đầu. Chúng có thể tiếp cận bằng lời nói thân thiện, cách xưng hô gần gũi, hứa hẹn vui chơi, kiếm tiền nhanh hoặc giúp “giải tỏa căng thẳng”. Khi người bị lôi kéo đã tham gia sâu hơn, việc thoát ra sẽ khó khăn hơn nhiều.

Thời gian qua, cơ quan chức năng đã phát hiện nhiều vụ việc các đối tượng lợi dụng mạng xã hội để quảng cáo, chào bán, giao dịch ma túy, trong đó có cả những sản phẩm được ngụy trang dưới dạng thuốc lá điện tử, pod, dung dịch, thực phẩm hoặc đồ uống hướng đến giới trẻ. Một số vụ án cho thấy các đối tượng sử dụng mạng xã hội để tiếp cận người mua, thanh toán qua chuyển khoản ngân hàng, sau đó vận chuyển bằng dịch vụ chuyển phát nhanh đến nhiều địa phương. Điều này cho thấy tiếng lóng chỉ là một phần trong chuỗi thủ đoạn che giấu, còn phía sau đó có thể là cả đường dây mua bán, vận chuyển, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy.

Về trách nhiệm pháp lý, người dân cần nhận thức rõ: dù trao đổi bằng tiếng lóng, ký hiệu, biểu tượng hay bất kỳ cách gọi nào khác, nếu nội dung thực chất là mua bán, tàng trữ, vận chuyển, tổ chức sử dụng, môi giới, giúp sức hoặc che giấu hành vi liên quan đến ma túy thì đều có thể bị xem xét xử lý theo quy định pháp luật. Không thể lấy lý do “chỉ nói đùa”, “không biết”, “chỉ nhắn tin”, “chỉ nhận hộ” để né tránh trách nhiệm nếu có căn cứ xác định hành vi vi phạm. Trên không gian mạng, tin nhắn, hình ảnh, chuyển khoản, lịch sử giao dịch, mã vận đơn, định vị, dữ liệu tài khoản đều có thể trở thành dấu vết điện tử phục vụ công tác xác minh, điều tra.

Khi phát hiện con em, người thân hoặc người quen có biểu hiện sử dụng tiếng lóng đáng ngờ trong bối cảnh liên quan đến việc mua bán, nhận hàng, chuyển tiền, tham gia nhóm kín hoặc rủ rê sử dụng chất lạ, người dân cần bình tĩnh xử lý. Trước hết, không nên tự ý liên hệ với đối tượng nghi vấn để chất vấn hoặc đe dọa, tránh làm lộ thông tin và gây nguy hiểm. Cần lưu giữ các dữ liệu ban đầu như ảnh chụp màn hình, tên tài khoản, đường dẫn nhóm, số điện thoại, nội dung tin nhắn, thông tin chuyển khoản, mã vận đơn nếu có, sau đó báo cho cơ quan Công an nơi gần nhất để được hướng dẫn, tiếp nhận và xử lý theo quy định.

Nhận diện tiếng lóng của tội phạm ma túy là một kỹ năng cần thiết trong bối cảnh ma túy đang lợi dụng không gian mạng để tiếp cận người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên. Tuy nhiên, kỹ năng quan trọng hơn là biết cảnh giác trước những lời mời gọi bất thường, biết từ chối, biết chia sẻ với người thân, thầy cô, cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu nguy cơ. Mỗi gia đình, nhà trường và cộng đồng cần cùng nhau tạo môi trường mạng an toàn, lành mạnh, không để những cách nói úp mở, những nhóm kín độc hại và những lời rủ rê nguy hiểm trở thành cánh cửa dẫn thanh thiếu niên đến ma túy./.

Minh Long