Ma túy núp bóng thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử

Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của mạng xã hội, thương mại điện tử, dịch vụ giao hàng và các hình thức thanh toán trực tuyến, tội phạm ma túy ngày càng sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi để che giấu hành vi phạm tội. Một trong những thủ đoạn đáng lo ngại là ngụy trang ma túy dưới dạng thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử, tinh dầu, thảo mộc hoặc các sản phẩm tiêu dùng thông thường. Đây là hình thức nguy hiểm, dễ đánh lừa người dân, nhất là thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên.

Nếu trước đây, nhiều người có thể hình dung ma túy là những chất bột, viên nén, gói nhỏ được trao đổi lén lút, thì hiện nay, ma túy có thể được các đối tượng pha trộn, đóng gói, ngụy trang trong bao bì giống bánh kẹo, nước giải khát, cà phê, trà, thực phẩm chức năng, thuốc lá điện tử hoặc dung dịch dùng cho thuốc lá điện tử. Một số sản phẩm được thiết kế với màu sắc bắt mắt, tên gọi lạ, hình ảnh trẻ trung, dễ tạo cảm giác đây chỉ là đồ ăn, thức uống hoặc vật dụng giải trí bình thường. Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Bộ Công an đã cảnh báo về tình trạng ma túy “núp bóng” dưới dạng thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử, trong đó các đối tượng lợi dụng hình thức pha chế, đóng gói giống hàng hóa thông thường để qua mắt lực lượng chức năng và người sử dụng.

Thủ đoạn này đặc biệt nguy hiểm vì đánh vào tâm lý chủ quan, tò mò, thích trải nghiệm cái mới của người trẻ. Khi một sản phẩm được giới thiệu là “kẹo”, “nước vui”, “trà”, “tinh dầu”, “pod”, “vape”, “đồ chill”, “thư giãn”, “giúp tỉnh táo”, “giúp vui hơn” hoặc “không gây nghiện”, nhiều người có thể mất cảnh giác. Một số trường hợp ban đầu chỉ nghĩ rằng mình đang dùng thử một loại đồ uống, bánh kẹo hoặc thuốc lá điện tử thông thường, nhưng thực chất bên trong có thể chứa chất ma túy, chất hướng thần hoặc các chất gây nghiện nguy hiểm.

Trên không gian mạng, các đối tượng thường không quảng cáo trực tiếp đây là ma túy. Chúng sử dụng hình ảnh đẹp, lời giới thiệu mập mờ, tiếng lóng, biểu tượng, tin nhắn riêng, nhóm kín hoặc tài khoản ảo để tiếp cận người mua. Sản phẩm có thể được chụp ảnh giống hàng xách tay, hàng giải trí, đồ dùng cá nhân, thực phẩm ngoại nhập hoặc sản phẩm dành cho giới trẻ. Khi có người quan tâm, đối tượng mới chuyển sang trao đổi riêng, hướng dẫn chuyển tiền, giao hàng, nhận hàng tại điểm hẹn hoặc thông qua dịch vụ vận chuyển. Trang Thông tin điện tử Phòng, chống ma túy của Bộ Công an đã ghi nhận việc các trang mạng xã hội bị lợi dụng để quảng cáo, giao dịch các loại ma túy “núp bóng” pha trộn, đóng gói dưới dạng thực phẩm, đồ uống, thảo mộc.

Đối với thuốc lá điện tử, nguy cơ càng đáng chú ý bởi sản phẩm này thường được một bộ phận thanh thiếu niên xem là “thời thượng”, “ít hại hơn thuốc lá truyền thống” hoặc chỉ là vật dụng thể hiện cá tính. Các đối tượng phạm tội có thể lợi dụng vỏ bọc thuốc lá điện tử, tinh dầu, pod, vape để pha trộn chất ma túy hoặc chất cấm. Việc sử dụng các sản phẩm này trong nhóm bạn bè, tại quán cà phê, nhà riêng, khu vui chơi hoặc khu vực vắng người khiến phụ huynh, giáo viên, người thân khó phát hiện. Cơ quan chức năng đã nhiều lần cảnh báo tình trạng ma túy “núp bóng” thuốc lá điện tử, trong đó có các vụ việc liên quan đến học sinh, sinh viên và người trẻ.

Đáng lo ngại hơn, ma túy trá hình dưới dạng thực phẩm, đồ uống có thể dẫn đến ngộ độc, rối loạn tâm thần, mất kiểm soát hành vi, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng và tương lai của người sử dụng. Có trường hợp trẻ nhỏ, học sinh, người không biết rõ nguồn gốc sản phẩm đã bị ngộ độc sau khi sử dụng bánh kẹo, đồ uống hoặc thuốc lá điện tử có chứa chất ma túy. Các cơ quan chức năng từng cảnh báo về tình trạng ngộ độc do sử dụng thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử chứa chất ma túy, cho thấy đây không chỉ là vấn đề về trật tự xã hội mà còn là nguy cơ trực tiếp đối với sức khỏe cộng đồng.

Người dân cần chú ý một số dấu hiệu cảnh báo. Đó là các sản phẩm ăn uống, hút, ngậm, pha uống, xịt, nhỏ hoặc sử dụng qua thiết bị điện tử nhưng không có nhãn mác rõ ràng; không có nguồn gốc, xuất xứ; không có thông tin nhà sản xuất, hạn sử dụng, hướng dẫn sử dụng bằng tiếng Việt theo quy định; được rao bán qua tài khoản cá nhân, nhóm kín, tin nhắn riêng; người bán né tránh cung cấp thông tin; sản phẩm được giới thiệu có tác dụng gây hưng phấn, thư giãn mạnh, tỉnh táo bất thường, “vui hơn”, “bay hơn”, “chill hơn” hoặc “thử một lần cho biết”. Những dấu hiệu này cần được xem xét thận trọng, nhất là khi sản phẩm được bán cho học sinh, sinh viên hoặc xuất hiện trong môi trường học đường, khu trọ, nhà nghỉ, quán giải trí, tiệc sinh nhật, tụ tập bạn bè.

Đối với học sinh, sinh viên và thanh thiếu niên, tuyệt đối không sử dụng các loại bánh kẹo, đồ uống, tinh dầu, thuốc lá điện tử, thảo mộc, sản phẩm “xách tay” hoặc “hàng lạ” không rõ nguồn gốc, đặc biệt khi được người lạ, bạn quen qua mạng hoặc thành viên nhóm kín mời dùng thử. Không nên vì tò mò, nể bạn bè, muốn thể hiện bản thân hoặc sợ bị chê là “không biết chơi” mà sử dụng những sản phẩm chưa rõ thành phần. Một lần thử có thể để lại hậu quả rất nặng nề, không chỉ về sức khỏe mà còn về học tập, gia đình, danh dự và trách nhiệm pháp lý.

Đối với phụ huynh, cần quan tâm đến các sản phẩm con em mang về nhà, đặt mua qua mạng hoặc nhận từ bạn bè, người lạ. Những gói bánh kẹo, chai nước, túi trà, tinh dầu, pod, vape, thảo mộc, bột pha uống hoặc sản phẩm có bao bì lạ, không rõ nguồn gốc cần được kiểm tra, tìm hiểu. Khi phát hiện con em có biểu hiện bất thường sau khi sử dụng đồ ăn, thức uống hoặc thuốc lá điện tử như chóng mặt, buồn nôn, lơ mơ, kích động, hoảng loạn, mất kiểm soát, tim đập nhanh, mệt mỏi, ngủ li bì hoặc có biểu hiện khác thường về tâm thần, cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất và thông báo cho cơ quan chức năng khi có dấu hiệu liên quan đến ma túy.

Đối với nhà trường, cần tăng cường tuyên truyền trực quan, dễ hiểu về các dạng ma túy trá hình; đồng thời phối hợp chặt chẽ với phụ huynh trong quản lý học sinh. Cần chú ý khu vực cổng trường, quán nước, quán ăn vặt, cửa hàng tiện lợi, điểm bán thuốc lá điện tử, khu vực học sinh thường tụ tập sau giờ học. Các hoạt động ngoại khóa, sinh hoạt lớp, sinh hoạt đoàn, đội nên lồng ghép kỹ năng nhận diện sản phẩm không rõ nguồn gốc, kỹ năng từ chối khi bị rủ rê và kỹ năng báo tin an toàn cho thầy cô, gia đình, cơ quan Công an.

Đối với các cơ sở kinh doanh, dịch vụ giao hàng, chuyển phát, chủ nhà trọ, chủ cơ sở lưu trú, quán cà phê, quán karaoke, quán giải trí, cần nâng cao tinh thần cảnh giác. Không tiếp tay cho việc kinh doanh, cất giữ, vận chuyển, tiêu thụ các sản phẩm không rõ nguồn gốc, có dấu hiệu chứa chất ma túy hoặc được sử dụng để tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy. Khi phát hiện khách hàng, người thuê trọ, người giao nhận hàng, người bán hàng có biểu hiện nghi vấn, cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an nơi gần nhất để xác minh, xử lý theo quy định.

Về pháp lý, người dân cần hiểu rằng việc ma túy được ngụy trang dưới dạng thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử hay bất kỳ sản phẩm nào khác không làm thay đổi bản chất vi phạm pháp luật. Người mua bán, tàng trữ, vận chuyển, tổ chức sử dụng, môi giới, giúp sức, che giấu hoặc tiếp tay cho các hành vi liên quan đến ma túy đều có thể bị xử lý nghiêm theo quy định. Trường hợp sử dụng trái phép chất ma túy trong điều kiện luật định cũng có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự hiện hành. Vì vậy, tuyệt đối không được cho rằng “chỉ là bánh”, “chỉ là nước”, “chỉ là tinh dầu”, “chỉ là thuốc lá điện tử” thì không nguy hiểm hoặc không vi phạm pháp luật.

Khi phát hiện sản phẩm nghi là ma túy trá hình, người dân không nên tự ý mở, nếm thử, sử dụng, vứt bỏ hoặc phát tán hình ảnh trên mạng xã hội. Cần giữ nguyên hiện trạng nếu có thể, lưu lại thông tin liên quan như người bán, tài khoản mạng xã hội, số điện thoại, địa chỉ giao hàng, mã vận đơn, hóa đơn, tin nhắn, hình ảnh bao bì, sau đó báo ngay cho cơ quan Công an nơi gần nhất để được hướng dẫn xử lý. Đối với trường hợp có người đã sử dụng và xuất hiện biểu hiện bất thường về sức khỏe, cần ưu tiên đưa đi cấp cứu, đồng thời cung cấp thông tin về sản phẩm đã sử dụng cho cơ sở y tế và cơ quan chức năng.

Ma túy núp bóng thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử là thủ đoạn nguy hiểm vì dễ tiếp cận, dễ che giấu và dễ đánh lừa nhận thức của người dân. Phòng ngừa hiệu quả đòi hỏi mỗi gia đình, nhà trường, cơ sở kinh doanh và từng người sử dụng mạng xã hội phải nâng cao cảnh giác, không chủ quan với những sản phẩm lạ, không rõ nguồn gốc, không vì tò mò mà thử, không vì lợi ích trước mắt mà tiếp tay cho hành vi vi phạm pháp luật. Nhận diện sớm, từ chối kịp thời và báo tin đúng cách là biện pháp quan trọng để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng trước hiểm họa ma túy trong đời sống hiện nay./.

Minh Long