7 chiêu trò dụ người Việt sang các “Trung tâm lừa đảo”

Thời gian qua, tình trạng một số người dân bị dụ dỗ ra nước ngoài làm việc bằng các lời mời “việc nhẹ, lương cao”, sau đó bị đưa vào các cơ sở trá hình, sòng bài trực tuyến, công ty lừa đảo hoặc “trung tâm lừa đảo” để bị cưỡng bức lao động, ép thực hiện hành vi lừa đảo qua mạng tiếp tục là vấn đề đáng lo ngại. Đây không chỉ là câu chuyện của tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản, mà còn có dấu hiệu liên quan đến mua bán người, cưỡng bức lao động, tổ chức xuất cảnh trái phép và các loại tội phạm xuyên quốc gia.

Điểm chung trong nhiều vụ việc là nạn nhân không bị bắt cóc ngay từ đầu. Họ bị dẫn dụ bằng những thông tin sai sự thật, những lời hứa hấp dẫn, những hình ảnh được dàn dựng kỹ lưỡng trên mạng xã hội. Khi đã đến nơi, nạn nhân mới biết công việc thực tế hoàn toàn khác với lời giới thiệu ban đầu. Có người bị thu giữ giấy tờ, bị kiểm soát điện thoại, bị ép làm việc nhiều giờ, bị đánh đập, bị phạt tiền, bị đòi tiền chuộc hoặc bị bán sang nhóm khác nếu không đáp ứng “chỉ tiêu”.

Để phòng ngừa, mỗi người dân cần nhận diện rõ những chiêu trò phổ biến mà các đối tượng thường sử dụng.

1. Tuyển dụng “việc nhẹ, lương cao”, không cần kinh nghiệm

Đây là thủ đoạn phổ biến nhất. Các đối tượng đăng tin trong các hội nhóm tìm việc, trang cá nhân, fanpage, TikTok, Zalo, Telegram hoặc nhắn tin trực tiếp cho người đang có nhu cầu tìm việc. Nội dung thường được trình bày rất hấp dẫn: lương cao, không cần bằng cấp, không yêu cầu ngoại ngữ, không cần kinh nghiệm, được bao ăn ở, được hỗ trợ đi lại, có thể đi làm ngay.

Một số công việc thường được đưa ra để tạo sự tin tưởng như: nhân viên chăm sóc khách hàng, nhập liệu, trực page, bán hàng online, livestream, nhân viên casino, phục vụ nhà hàng, phiên dịch, bảo vệ, kế toán, kỹ thuật máy tính. Tuy nhiên, khi nạn nhân đến nơi, công việc thực tế có thể là tham gia các hoạt động lừa đảo trực tuyến, gọi điện dụ đầu tư, lập tài khoản giả để lừa tình, lừa tiền, lừa đầu tư tiền ảo hoặc các hình thức vi phạm pháp luật khác.

Người dân cần hiểu rằng mức lương cao bất thường nhưng không yêu cầu trình độ, không có hợp đồng rõ ràng, không có thông tin doanh nghiệp hợp pháp là dấu hiệu rủi ro rất lớn.

2. Giả danh công ty, môi giới lao động hoặc người quen để tạo lòng tin

Để nạn nhân dễ tin, các đối tượng có thể lập tài khoản mạng xã hội mang tên công ty, sử dụng hình ảnh văn phòng, ảnh nhân viên, giấy phép kinh doanh, hợp đồng lao động hoặc thẻ nhân viên giả. Một số trường hợp còn đóng vai “người đã đi làm thành công”, đăng hình khoe tiền, khoe cuộc sống sung túc ở nước ngoài để lôi kéo người khác.

Đáng chú ý, người dụ dỗ không phải lúc nào cũng là người lạ. Có trường hợp nạn nhân bị rủ rê bởi người quen trên mạng, bạn bè xã hội, người cùng quê, thậm chí người từng là nạn nhân nhưng bị ép quay lại lôi kéo người khác để được giảm nợ hoặc được thả về. Chính yếu tố “người quen giới thiệu” khiến nhiều người mất cảnh giác, không kiểm tra kỹ thông tin trước khi quyết định đi.

Người dân cần nhớ: dù lời mời đến từ người quen, vẫn phải kiểm tra rõ công ty, địa chỉ, giấy phép, hợp đồng và đường đi hợp pháp. Không nên xem sự quen biết là căn cứ duy nhất để tin tưởng.

3. Hứa “bao giấy tờ, bao xuất cảnh, bao trọn gói”

Một chiêu trò rất nguy hiểm là cam kết lo toàn bộ chi phí và thủ tục, từ tiền xe, tiền ăn, giấy tờ, chỗ ở đến việc qua biên giới. Các đối tượng thường nói: “không cần lo gì”, “có người đưa đi”, “qua đó rồi làm giấy tờ sau”, “đi đường này nhanh hơn”, “không cần hộ chiếu cũng đi được”, “bên kia có người đón”.

Đây là dấu hiệu cần đặc biệt cảnh giác. Việc đi làm ở nước ngoài phải thực hiện qua các kênh hợp pháp, có giấy tờ đầy đủ, có hợp đồng rõ ràng, có doanh nghiệp được cấp phép, có thông tin về nơi làm việc và quyền lợi của người lao động. Những lời hứa “bao trọn gói” thường nhằm làm nạn nhân phụ thuộc vào đối tượng môi giới. Khi đã lên xe hoặc qua biên giới, nạn nhân rất khó chủ động quay lại.

Đối với địa bàn có tuyến biên giới như Tây Ninh, người dân càng cần nâng cao cảnh giác trước các lời rủ rê di chuyển qua đường tiểu ngạch, qua lối mở, đường mòn hoặc đi theo “người dẫn đường” không rõ lai lịch. Đây có thể là mắt xích trong đường dây tổ chức xuất cảnh trái phép, mua bán người hoặc đưa người vào các cơ sở bóc lột lao động.

4. Ứng tiền trước để biến nạn nhân thành “con nợ”

Ban đầu, đối tượng có thể tỏ ra rất hào phóng: ứng tiền xe, tiền ăn, tiền làm hộ chiếu, tiền đặt cọc, tiền môi giới hoặc đưa trước một khoản để nạn nhân yên tâm. Nhưng khi nạn nhân đến nơi, các khoản này bị biến thành “nợ”. Đối tượng có thể cộng thêm lãi, phí môi giới, phí ăn ở, phí bảo lãnh, phí quản lý, rồi buộc nạn nhân phải làm việc để trả.

Đây là hình thức khống chế bằng nợ. Khi không hoàn thành công việc hoặc muốn về, nạn nhân bị yêu cầu trả số tiền lớn hơn rất nhiều so với khoản ban đầu. Có trường hợp gia đình nạn nhân bị gọi điện yêu cầu chuyển tiền chuộc. Nếu không có tiền, nạn nhân tiếp tục bị ép làm việc, bị đánh đập, bị giam giữ hoặc bị bán sang nơi khác.

Người dân tuyệt đối không nên nhận các khoản “ứng trước” không rõ ràng từ người tuyển dụng hoặc môi giới. Khi mọi chi phí đều do một người lạ lo liệu, nguy cơ bị ràng buộc, khống chế và bóc lột về sau rất cao.

5. Dụ bằng tình cảm, hẹn hò, kết hôn hoặc đi du lịch

Không ít trường hợp bắt đầu từ việc làm quen trên mạng. Đối tượng dùng tài khoản giả, hình ảnh đẹp, lời nói quan tâm, nhanh chóng bày tỏ tình cảm, hứa hẹn yêu đương, kết hôn, giúp đỡ công việc hoặc rủ đi du lịch. Sau một thời gian tạo lòng tin, chúng đề nghị nạn nhân ra nước ngoài gặp mặt, đi chơi, làm việc chung hoặc “xây dựng tương lai”.

Thủ đoạn này đặc biệt nguy hiểm đối với thanh thiếu niên, phụ nữ trẻ, người thiếu kinh nghiệm xã hội, người đang gặp khó khăn tình cảm hoặc tài chính. Khi đã rời khỏi nơi cư trú, nạn nhân có thể bị cô lập, bị kiểm soát, bị ép làm việc hoặc bị bán cho các đường dây khác.

Người dân cần thận trọng với các mối quan hệ trên mạng tiến triển quá nhanh, thường xuyên hứa hẹn tiền bạc, công việc, du lịch, kết hôn nhưng né tránh xác minh nhân thân. Không nên tự ý đi gặp người quen qua mạng ở địa điểm xa, khu vực biên giới hoặc nước ngoài khi chưa thông báo cho gia đình và chưa kiểm tra đầy đủ thông tin.

6. Hướng dẫn che giấu thông tin với gia đình, né tránh cơ quan chức năng

Một dấu hiệu đáng chú ý là đối tượng thường yêu cầu nạn nhân giữ bí mật: không nói với cha mẹ, không báo Công an địa phương, không hỏi chính quyền, không chia sẻ lịch trình, không bật định vị, không đăng thông tin lên mạng xã hội. Chúng có thể nói rằng “nói ra sẽ mất suất”, “gia đình biết sẽ cản”, “thủ tục đang làm nên không được hỏi nhiều”, “đi kín mới an toàn”.

Thực chất, đây là cách tách nạn nhân khỏi mạng lưới bảo vệ của gia đình, nhà trường, chính quyền và cộng đồng. Khi người thân không biết nạn nhân đi đâu, gặp ai, đi bằng phương tiện gì, đến địa điểm nào, việc xác minh và giải cứu sẽ gặp nhiều khó khăn hơn.

Trước mọi lời mời đi làm xa, đi nước ngoài, người dân cần thông báo cho gia đình biết rõ thông tin. Gia đình cần lưu lại số điện thoại, tài khoản mạng xã hội của người tuyển dụng, biển số xe, lịch trình di chuyển, địa điểm hẹn, hình ảnh giấy tờ, hợp đồng, tin nhắn và các thông tin liên quan. Sự minh bạch ngay từ đầu là một biện pháp tự bảo vệ quan trọng.

7. Ép nạn nhân tham gia lừa đảo trực tuyến sau khi đã đến nơi

Khi nạn nhân đã đến các “trung tâm lừa đảo”, bản chất công việc mới lộ rõ. Họ có thể bị buộc lập tài khoản ảo, giả danh người khác, nhắn tin làm quen, dụ đầu tư, dụ chuyển tiền, lừa tình, lừa tiền ảo, lừa tuyển dụng hoặc gọi điện theo kịch bản soạn sẵn. Mỗi người có thể bị giao chỉ tiêu doanh số, bị giám sát qua camera, bị kiểm tra điện thoại, bị phạt nếu không hoàn thành nhiệm vụ.

Nạn nhân trong hoàn cảnh này vừa là người bị bóc lột, vừa có nguy cơ bị lôi kéo vào hoạt động vi phạm pháp luật. Vì vậy, việc phát hiện sớm, ngăn chặn từ khâu tuyển dụng, di chuyển, xuất cảnh là rất quan trọng. Nếu để đến khi nạn nhân đã bị đưa vào cơ sở lừa đảo, việc liên hệ, xác minh, giải cứu và bảo vệ quyền lợi sẽ phức tạp hơn nhiều.

Người dân cần hiểu rõ: không có công việc hợp pháp nào yêu cầu nhân viên sử dụng tài khoản giả để nhắn tin lừa người khác, dụ đầu tư, dụ chuyển tiền hoặc thực hiện hành vi gian dối trên mạng. Khi công việc được giới thiệu mập mờ, chỉ nói “làm online”, “chăm sóc khách hàng”, “chốt đơn”, “tư vấn tài chính” nhưng không nêu rõ sản phẩm, công ty, giấy phép, địa chỉ và hợp đồng, cần hết sức cảnh giác.

Cần làm gì khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn?

Khi nhận được lời mời đi làm xa, đi nước ngoài hoặc tham gia công việc trực tuyến có dấu hiệu bất thường, người dân cần bình tĩnh kiểm tra. Không chuyển tiền đặt cọc, không giao giấy tờ tùy thân, không cung cấp tài khoản ngân hàng, mã OTP, sim điện thoại hoặc thông tin cá nhân cho người lạ. Không tự ý lên xe, qua biên giới hoặc đi theo người môi giới khi chưa xác minh rõ.

Nếu đã trót liên hệ hoặc nghi ngờ người thân bị dụ dỗ, cần lưu giữ ngay các chứng cứ như tin nhắn, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội, hình ảnh người liên hệ, thông tin chuyển khoản, giấy tờ, địa điểm hẹn, biển số xe, vé xe, vé máy bay, hình ảnh hợp đồng. Những thông tin này có thể giúp cơ quan chức năng xác minh nhanh hơn.

Người dân có thể báo tin cho Công an xã, phường, đồn Công an nơi gần nhất; gọi 113 trong trường hợp khẩn cấp; liên hệ Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em và phòng, chống mua bán người 111; hoặc gửi tố giác qua ứng dụng VNeID. Đối với các trường hợp có yếu tố nước ngoài, việc cung cấp thông tin sớm có ý nghĩa quan trọng trong phối hợp xác minh, bảo hộ công dân, giải cứu và hỗ trợ nạn nhân.

Tội phạm mua bán người gắn với lừa đảo trên không gian mạng thường không xuất hiện bằng hình ảnh hung hãn, mà ẩn sau những lời mời tử tế, hợp đồng giả, tài khoản mạng xã hội đẹp, lời hứa thu nhập cao và cơ hội đổi đời. Nhận diện được các chiêu trò trên là bước đầu để mỗi người dân chủ động phòng ngừa, không để bản thân và người thân rơi vào vòng kiểm soát của các đường dây tội phạm./.

Minh Long.