Đẩy mạnh phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực quản lý vũ khí, vật liệu nổ, phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ hướng đến đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, chuyển mạnh từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước về an ninh, trật tự và an toàn phòng cháy, chữa cháy.

Bộ Công an đang chủ trì xây dựng dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, dự kiến trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. Dự thảo tập trung sửa đổi, bổ sung 14 điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ và 12 điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, với nhiều nội dung liên quan trực tiếp đến cải cách thủ tục hành chính, phân cấp thẩm quyền và đổi mới phương thức quản lý.

Đối với Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là đẩy mạnh phân cấp thẩm quyền thu hồi vũ khí, vật liệu nổ quân dụng, công cụ hỗ trợ và các loại giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ liên quan đến quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, tiền chất thuốc nổ và công cụ hỗ trợ trong phạm vi quản lý của Bộ Công an.

Theo đó, thẩm quyền thực hiện các nội dung này được giao cho cơ quan có thẩm quyền do Bộ trưởng Bộ Công an quy định. Nội dung phân cấp sẽ được cụ thể hóa tại Thông tư của Bộ trưởng Bộ Công an, trong đó dự kiến phân cấp toàn diện cho Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội thực hiện. Việc phân cấp nhằm đưa hoạt động giải quyết công việc đến gần hơn với cơ sở, rút ngắn quy trình xử lý, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của cơ quan trực tiếp thực hiện nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật đề xuất bãi bỏ thủ tục cấp, cấp lại và thu hồi giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ; đồng thời bỏ quy định về điều kiện tổ chức, doanh nghiệp chỉ được kinh doanh công cụ hỗ trợ theo giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ. Những điều chỉnh này nhằm cắt giảm các điều kiện, thủ tục không còn phù hợp, góp phần giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho doanh nghiệp.

Các quy định về thành phần hồ sơ, trình tự, thủ tục cũng được rà soát theo hướng đơn giản, rõ ràng và thuận tiện hơn. Cụ thể, dự thảo đơn giản hóa hồ sơ, thủ tục trang bị vũ khí quân dụng, vũ khí thể thao và công cụ hỗ trợ; quy định cụ thể hơn về hồ sơ, thủ tục cấp giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu vật liệu nổ công nghiệp. Đồng thời, thời gian giải quyết thủ tục cấp, cấp lại, cấp điều chỉnh giấy phép kinh doanh tiền chất thuốc nổ và giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu tiền chất thuốc nổ được đề xuất cắt giảm.

Ngoài ra, dự thảo cũng sửa đổi, bãi bỏ một số quy định có liên quan nhằm bảo đảm tính thống nhất giữa các văn bản pháp luật. Trong đó, bỏ quy định tại điểm b khoản 2 Điều 9 để phù hợp với việc không thực hiện thủ tục cấp, cấp lại, thu hồi giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ; đồng thời sửa đổi quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 39 liên quan đến văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy, bảo đảm phù hợp với định hướng bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu được đề xuất tại dự thảo sửa đổi Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Đối với Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, dự thảo Luật đề xuất sửa đổi, bổ sung 12 điều, tập trung vào việc cắt giảm các thủ tục hành chính, đổi mới phương thức quản lý và nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông.

Một trong những nội dung trọng tâm là bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy. Thay vào đó, cơ quan quản lý nhà nước sẽ thực hiện công tác hậu kiểm, kết hợp với kiểm tra việc chấp hành các quy định pháp luật về nghiệm thu phòng cháy và chữa cháy của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông.

Việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm không đồng nghĩa với việc buông lỏng quản lý, mà hướng đến thay đổi phương thức quản lý theo hướng giảm các khâu kiểm tra, xác nhận trước khi đưa công trình, phương tiện vào sử dụng, đồng thời tăng cường trách nhiệm tự tuân thủ pháp luật của các chủ thể có liên quan và hoạt động kiểm tra, giám sát sau đó. Qua đó, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đầu tư, xây dựng, sản xuất, kinh doanh, vừa duy trì yêu cầu bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy.

Một nội dung đáng chú ý khác là đề xuất bỏ thủ tục cấp phép trước khi lưu thông trên thị trường đối với phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và vật liệu, cấu kiện ngăn cháy, chống cháy. Việc quản lý các sản phẩm này sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Quy định mới hướng đến việc thống nhất phương thức quản lý chất lượng hàng hóa, hạn chế các thủ tục cấp phép chồng chéo, giảm thời gian và chi phí đưa sản phẩm ra thị trường. Đồng thời, trách nhiệm bảo đảm chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo quy định pháp luật vẫn được đặt ra đối với các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Ngoài những nội dung nêu trên, dự thảo Luật còn sửa đổi, bổ sung một số quy định về mặt kỹ thuật nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với các luật có liên quan, khắc phục những điểm chưa phù hợp trong quá trình tổ chức thực hiện.

Có thể thấy, các nội dung sửa đổi, bổ sung trong dự thảo Luật được xây dựng theo định hướng cải cách thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm của cơ quan thực thi; rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính; chuyển đổi phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Đối với người dân và doanh nghiệp, việc giảm bớt thành phần hồ sơ, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục, bãi bỏ những thủ tục không còn cần thiết sẽ góp phần tiết kiệm thời gian, công sức và chi phí tuân thủ pháp luật. Đối với cơ quan quản lý nhà nước, việc phân cấp thẩm quyền và đổi mới phương thức quản lý sẽ tạo điều kiện nâng cao tính chủ động, trách nhiệm, hiệu quả phối hợp và chất lượng phục vụ.

Đặc biệt, trong lĩnh vực quản lý vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, yêu cầu cải cách hành chính luôn phải gắn liền với bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn tính mạng, sức khỏe và tài sản của Nhân dân. Vì vậy, việc cắt giảm thủ tục không làm giảm yêu cầu quản lý, mà cần được triển khai đồng bộ với công tác kiểm tra, giám sát, hậu kiểm và nâng cao trách nhiệm chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân.

Khi được Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của hai luật nêu trên được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý thuận lợi hơn cho hoạt động quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và công tác phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; góp phần thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội trong tình hình mới.

Tuyết Nhung – Minh Khánh