Sử dụng dao có tính sát thương cao – ranh giới giữa vật dụng sinh hoạt và vũ khí quân dụng

Dao là vật dụng quen thuộc, được sử dụng phổ biến trong các hộ gia đình, phục vụ hoạt động nấu ăn, lao động, sản xuất và sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, đằng sau những vật dụng tưởng chừng vô hại này lại tiềm ẩn nguy cơ trở thành hung khí nguy hiểm nếu bị sử dụng sai mục đích. Đáng chú ý, tình trạng sử dụng “dao, kiếm có tính sát thương cao” để giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp trong sinh hoạt và đời sống đang là vấn đề đáng lo ngại, tiềm ẩn nguy cơ gây mất an ninh, trật tự, thậm chí dẫn đến những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Theo quy định của pháp luật, “dao có tính sát thương cao” khi được sử dụng với mục đích xâm phạm trái pháp luật đến tính mạng, sức khỏe con người được xác định là vũ khí quân dụng và người sử dụng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Thực tế đã xảy ra nhiều vụ việc đáng tiếc xuất phát từ những mâu thuẫn, hiểu lầm nhỏ nhặt trong cuộc sống nhưng bùng phát trở thành những thảm kịch hình sự nghiêm trọng. Điển hình tại xã Tân Lân, tỉnh Tây Ninh, chỉ vì thấy anh L.H.H đến nhà mình vào ban đêm, bị can Nguyễn Tấn Phát, sinh năm 1993, đã sử dụng một con dao có lưỡi bằng kim loại màu đen, dài 48cm, cán bằng gỗ dài 30 cm là loại dao thường dùng trong sinh hoạt hàng ngày, đuổi theo và chém anh L.H.H gây thương tích 05%.

Qua quá trình xác minh, giải quyết vụ việc, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Tây Ninh đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với Nguyễn Tấn Phát về tội “Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng”. Hiện Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Tây Ninh đang tiếp tục điều tra, làm rõ vụ án và xử lý theo quy định của pháp luật.

Vụ án trên tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng sử dụng dao, kiếm để giải quyết các mâu thuẫn trong đời sống. Chỉ vì một phút nóng giận, thiếu kiềm chế, những vật dụng quen thuộc có thể trở thành hung khí gây án, đe dọa trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe của người khác. Đáng chú ý, nhiều người vẫn còn nhận thức chủ quan, cho rằng dao là dụng cụ phục vụ sinh hoạt, lao động hằng ngày nên việc sử dụng dao trong mọi trường hợp đều không vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, tùy thuộc vào tính chất, đặc điểm của dao và mục đích, hành vi sử dụng, một số trường hợp bị xem xét xử lý theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí. Vì vậy, mỗi người dân cần nâng cao nhận thức, chủ động tìm hiểu và chấp hành các quy định của pháp luật, không sử dụng dao, kiếm để giải quyết mâu thuẫn, tránh những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra.

Theo Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ số 42/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2025, việc xác định “dao có tính sát thương cao” là vũ khí được căn cứ vào mục đích sử dụng cụ thể theo điểm b khoản 4 Điều 2, dao có tính sát thương cao được sử dụng nhằm thực hiện hành vi phạm tội, gây rối, làm mất trật tự công cộng hoặc chống đối cơ quan, tổ chức thực hiện nhiệm vụ, người thi hành công vụ thì được xác định là vũ khí thô sơ. Đặc biệt, tại điểm d khoản 2 Điều 2 của Luật này quy định “dao có tính sát thương cao” nếu được sử dụng với mục đích xâm phạm tính mạng, sức khỏe con người trái pháp luật thì được xác định là vũ khí quân dụng”.

Như vậy, cùng một loại dao nhưng tùy thuộc vào mục đích sử dụng và hành vi cụ thể, việc xác định tính chất pháp lý có thể khác nhau. Người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, tuyệt đối không sử dụng dao để giải quyết mâu thuẫn, đe dọa hoặc tấn công người khác. Hành vi sử dụng dao trái pháp luật không chỉ có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng mà còn khiến người thực hiện phải chịu trách nhiệm pháp lý tương ứng.

Tại Phụ lục 5 ban hành kèm theo Thông tư số 75/2024/TT-BCA ngày 15/11/2024 của Bộ trưởng Bộ Công an, có hiệu lực từ ngày 01/01/2025, đã quy định chi tiết về Danh mục “dao có tính sát thương cao” và kèm theo hình ảnh minh họa cụ thể để người dân dễ nhận biết. Đồng thời mọi người dân cần hiểu rằng pháp luật không chỉ xem xét loại dao được sử dụng mà còn xem xét mục đích, hoàn cảnh và hành vi sử dụng; cùng một loại dao nhưng khi dùng để lao động, sản xuất, sinh hoạt hợp pháp thì đó là công cụ lao động thông thường nhưng khi dùng để xâm phạm trái pháp luật đến tính mạng, sức khỏe người khác thì được xác định là “vũ khí quân dụng” và bị truy cứu trách nhiệm hình sự .

Do đó, người dân không nên mang theo dao, kiếm hoặc các loại hung khí khi tham gia giao thông, đến nơi công cộng, tham gia các cuộc vui có sử dụng rượu bia hoặc khi phát sinh mâu thuẫn trong cuộc sống. Đặc biệt các bậc phụ huynh cần tăng cường quản lý, giáo dục con em mình trong độ tuổi thanh thiếu niên không tàng trữ, mang theo dao kiếm, hung khí tự chế đến trường học hoặc trong khi giao tiếp với bạn bè ngoài xã hội; không tham gia các hội, nhóm trên mạng xã hội có nội dung mua bán, trao đổi hoặc hướng dẫn chế tạo vũ khí trái phép.

Mỗi người dân hãy nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, sử dụng các loại dao là công cụ lao động, vật dụng sinh hoạt đúng mục đích, không vì một phút nóng giận mà làm thay đổi tính năng hữu ích của dao trở thành vũ khí quân dụng đe dọa tính mạng, sức khỏe của người khác./.

Anh Dũng