Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh nghiên cứu, góp ý và lan tỏa tinh thần hợp hiến, hợp pháp, đáp ứng thực tiễn của Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) do Bộ Công an chủ trì soạn thảo

Xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là chủ trương lớn, xuyên suốt của Đảng và Nhà nước nhằm bảo đảm mọi hoạt động quản lý nhà nước được thực hiện bằng Hiến pháp và pháp luật, đồng thời phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và tạo lập môi trường ổn định cho phát triển kinh tế – xã hội. Trong tiến trình đó, pháp luật hình sự và pháp luật về tổ chức, hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng giữ vị trí đặc biệt quan trọng bởi đây là những công cụ pháp lý trực tiếp bảo vệ chế độ, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, đồng thời là cơ sở để đấu tranh có hiệu quả với các loại tội phạm. Sau hơn 08 năm thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015 (đã được sửa đổi, bổ sung các năm 2017 và 2025), cùng với quá trình triển khai Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, thực tiễn đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực đạt được trong công tác phòng, chống tội phạm, giữ gìn an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội.

Ảnh. Điều tra viên, Cán bộ điều tra nghiên cứu tham luận về cơ sở pháp lý và tính phù hợp với thực tiễn của các dự thảo Luật

Tuy nhiên, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp cùng với sự phát triển nhanh chóng của khoa học và công nghệ, chuyển đổi số quốc gia, kinh tế số, xã hội số và hội nhập quốc tế sâu rộng đã làm thay đổi mạnh mẽ môi trường xã hội cũng như phương thức thực hiện hành vi phạm tội. Những loại tội phạm sử dụng công nghệ cao, tội phạm trên không gian mạng, tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia, tội phạm liên quan đến dữ liệu số, tài sản số và trí tuệ nhân tạo ngày càng xuất hiện với tính chất tinh vi, phức tạp hơn. Đồng thời, yêu cầu bảo vệ quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp năm 2013, yêu cầu tiếp tục cải cách tư pháp, hoàn thiện thể chế và nội luật hóa các cam kết quốc tế cũng đặt ra đòi hỏi phải tiếp tục rà soát, sửa đổi và hoàn thiện các quy định pháp luật hiện hành.

Thực hiện các chủ trương của Đảng về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh, gọn, mạnh, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; xây dựng lực lượng Công an nhân dân thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; đồng thời cụ thể hóa yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn mới, Bộ Công an đã chủ trì xây dựng Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) trình Chính phủ xem xét. Quá trình xây dựng dự án luật được triển khai trên cơ sở tổng kết thực tiễn thi hành pháp luật, rà soát hệ thống pháp luật hiện hành, đánh giá tác động chính sách và tổ chức lấy ý kiến rộng rãi của các bộ, ngành, địa phương, chuyên gia, nhà khoa học và Nhân dân.

Ảnh. Tuổi trẻ Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh tổ chức thảo luận, góp ý các dự thảo luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo

Trên cơ sở đó, với tư cách là cơ quan tiến hành tố tụng hình sự, trực tiếp thực thi và áp dụng các điều luật, các quy trình tố tụng hình sự, Điều tra viên, Cán bộ điều tra của Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh đã nêu cao tinh thần trách nhiệm trong việc nghiên cứu, góp ý nội dung các điều luật mới trong Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) do Bộ Công an chủ trì soạn thảo. Đồng thời lan tỏa, tuyên truyền mạnh mẽ những cơ sở pháp lý và sự phù hợp với thực tiễn đối với các đề xuất sửa đổi, bổ sung trong dự thảo Bộ luật Hình sự và dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, góp phần tạo sự đồng thuận trong quá trình hoàn thiện pháp luật.

Trong đó, một số điểm nổi bật của Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) cho thấy, một trong những định hướng xuyên suốt là tiếp tục hoàn thiện các quy định nhằm bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và trật tự, an toàn xã hội; đồng thời bảo đảm khả năng xử lý hiệu quả các hành vi nguy hiểm mới phát sinh trong điều kiện phát triển kinh tế số, xã hội số và hội nhập quốc tế. Đây là định hướng hoàn toàn phù hợp với các chủ trương của Đảng về xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Trong đó, hoàn thiện chính sách hình phạt theo hướng kết hợp nghiêm minh và nhân đạo là một trong những nội dung chính trong dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự lần này. Đáng chú ý, trong dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự đã đề xuất bổ sung hành vi “làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Đảng Cộng sản Việt Nam” vào Điều 117 (Tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam) đã làm tăng thêm khách thể được bảo vệ là “Đảng Cộng sản Việt Nam”, để bảo đảm tuyệt đối uy tín và danh dự của Đảng, là cơ sở vững chắc để xử lý nghiêm các hành vi chống đối nhằm hạ uy tín của Đảng để tiến tới chống lại Nhà nước và Nhân dân Việt Nam; đây là nội dung đề xuất bổ sung rất phù hợp với quy định của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, hết sức có ý nghĩa và có giá trị là nền tảng pháp lý rõ ràng, vững chắc đối với công tác điều tra, xử lý của Cơ quan An ninh điều tra trước các tổ chức, đối tượng có hoạt động chống phá, xuyên tạc Đảng và Nhà nước.

Bên cạnh đó, một trong những nội dung sửa đổi quan trọng của Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) là việc hoàn thiện mô hình tổ chức Cơ quan điều tra để phù hợp với chủ trương tổ chức Công an địa phương hai cấp. Đây là yêu cầu tất yếu nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh, gọn, mạnh, hoạt động hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả; đồng thời bảo đảm sự thống nhất giữa tổ chức bộ máy của Bộ Công an với hệ thống pháp luật hiện hành. Ngoài ra, nội dung được quan tâm nhiều nhất hiện nay trong dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự là việc không tiếp tục tổ chức Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao gắn với việc chuyển giao thẩm quyền điều tra sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an đối với tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp, tội phạm về tham nhũng, chức vụ quy định tại Chương XXIII và Chương XXIV của Bộ luật hình sự xảy ra trong hoạt động tư pháp.

Từ góc độ chính trị và pháp lý, đề xuất này hoàn toàn phù hợp với chủ trương của Đảng và Bộ Chính trị, thể hiện yêu cầu tiếp tục đổi mới tổ chức bộ máy của các cơ quan tư pháp theo hướng giảm đầu mối, tránh phân tán nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực điều tra hình sự; bảo đảm mối quan hệ chế ước, kiểm soát lẫn nhau giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát khi đề xuất không tiếp tục tổ chức Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Đồng thời, việc chuyển giao thẩm quyền phải đi đôi với việc xác định rõ trách nhiệm của cơ quan tiếp nhận, bảo đảm quyền con người, quyền công dân và tính khách quan trong hoạt động điều tra. Việc không tổ chức Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong hệ thống Cơ quan điều tra, vì Viện kiểm sát vừa thực hiện quyền công tố, kiểm sát lại vừa thực hiện thẩm quyền điều tra sẽ không bảo đảm được tính khách quan trong quá trình tố tụng hình sự; vừa đảm bảo phân định rõ ràng về nhiệm vụ, quyền hạn trong tố tụng hình sự, tránh việc chồng chéo, trùng lắp giữa các cơ quan tố tụng.

Qua nghiên cứu các nội dung của Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), các Điều tra viên, Cán bộ điều tra của Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh đã thể hiện sự đồng tình, nhất trí cao với các nội dung sửa đổi, điểm mới trong hai dự thảo luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo bằng các hành động thiết thực như trực tiếp truy cập ứng dụng VNeID để góp ý dự thảo và tuyên truyền rộng rãi cho người thân, gia đình, bạn bè, xã hội cùng tham gia góp ý trực tuyến. Đồng thời, Điều tra viên, Cán bộ điều tra còn chủ động tham mưu, chuẩn bị các nội dung tham luận với nhiều nội dung phân tích sâu sắc, mang tính chuyên môn cao về những nội dung sửa đổi phù hợp cơ sở pháp lý và đáp ứng với thực tiễn của hai dự thảo luật; trong đó, tập trung và đẩy mạnh tính lan tỏa, tuyên truyền rộng rãi trong hệ thống cơ quan nhà nước và toàn thể người dân, tạo sự đồng thuận mạnh mẽ trong xã hội trước khi trình Quốc hội thông qua./.

Tấn Hưng