Đừng cho thuê danh tính số

Một khoản tiền công nhỏ có thể biến người đứng tên thành mắt xích của đường dây phạm tội

“Chỉ cần mở một tài khoản ngân hàng, giao lại thẻ và SIM, nhận tiền công ngay.”

“Cho thuê tài khoản vài ngày, không phải làm gì.”

“Đứng tên thành lập công ty giúp người quen, mọi thủ tục đã có người lo.”

“Chụp căn cước và xác thực khuôn mặt một lần là được trả tiền.”

Những lời mời gọi như vậy xuất hiện ngày càng nhiều trên Facebook, Zalo, Telegram và các hội nhóm tìm việc trực tuyến. Đối tượng thường nhắm đến học sinh, sinh viên, thanh niên chưa có việc làm ổn định hoặc người đang cần tiền gấp.

Người được thuê có thể nghĩ rằng mình chỉ cho mượn một tài khoản không sử dụng, không trực tiếp lừa ai và cũng không biết tiền từ đâu chuyển đến. Tuy nhiên, tài khoản ngân hàng, SIM điện thoại, ví điện tử, email và dữ liệu khuôn mặt khi được liên kết với nhau có thể tạo thành một danh tính số hoàn chỉnh.

Danh tính ấy có thể bị tội phạm sử dụng để nhận tiền lừa đảo, trung chuyển tiền đánh bạc, che giấu dòng tiền, đăng ký tài khoản giả, chiếm đoạt tài sản hoặc thực hiện nhiều hành vi vi phạm pháp luật khác.

Khi giao tài khoản cho người khác, chủ tài khoản không chỉ giao một “công cụ thanh toán” mà đang giao cả tên tuổi, uy tín và dấu vết pháp lý của chính mình.

Danh tính số gồm những gì?

Hiểu theo nghĩa thực tế, danh tính số là tập hợp thông tin và phương tiện được sử dụng để nhận biết, xác thực một người khi tham gia các hoạt động trên môi trường điện tử.

Danh tính số có thể bao gồm:

- Họ tên, ngày sinh, số định danh cá nhân;

- Ảnh căn cước, hộ chiếu hoặc giấy phép lái xe;

- Hình ảnh khuôn mặt, giọng nói và dữ liệu sinh trắc học;

- SIM điện thoại chính chủ;

- Địa chỉ thư điện tử;

- Tài khoản ngân hàng, thẻ ATM và ứng dụng ngân hàng;

- Ví điện tử, tài khoản giao dịch tài sản số;

- Tài khoản Facebook, Zalo, Telegram và các mạng xã hội khác;

- Tài khoản định danh điện tử;

- Chữ ký số và thiết bị xác thực;

- Thông tin đăng nhập, mật khẩu, mã PIN, mã OTP;

- Thông tin doanh nghiệp và tài khoản ngân hàng doanh nghiệp.

Mỗi thành phần riêng lẻ đã có giá trị. Khi được kết hợp, chúng cho phép người đang kiểm soát tài khoản thực hiện giao dịch dưới tên của người khác, tạo cảm giác hợp pháp và che giấu người thực sự đứng sau.

Những loại tài khoản thường bị thu mua, thuê hoặc mượn

1. Tài khoản ngân hàng

Đây là loại tài khoản thường bị các đường dây lừa đảo tìm mua nhất. Đối tượng yêu cầu người đứng tên:

- Mở tài khoản mới;

- Bàn giao thẻ ATM;

- Cung cấp tên đăng nhập và mật khẩu;

- Giao SIM nhận mã OTP;

- Đăng ký sinh trắc học;

- Xác thực giao dịch khi được yêu cầu;

- Chuyển tiếp số tiền vừa nhận đến tài khoản khác.

Tài khoản có thể được sử dụng làm nơi nhận tiền đầu tiên từ nạn nhân hoặc làm tài khoản trung gian để tiền được chuyển qua nhiều lớp, gây khó khăn cho việc xác định người hưởng lợi cuối cùng.

2. SIM điện thoại chính chủ

SIM có thể được dùng để đăng ký tài khoản ngân hàng, ví điện tử, mạng xã hội, email và nhận mã xác thực.

Khi một người đăng ký SIM bằng thông tin của mình rồi giao cho người khác, mọi cuộc gọi, tin nhắn hoặc tài khoản liên kết với số thuê bao đó đều có thể để lại dấu vết gắn với người đứng tên.

Theo quy định triển khai trong năm 2026, việc xác thực thông tin thuê bao di động được tăng cường thông qua VNeID, ứng dụng chính thức của doanh nghiệp viễn thông hoặc điểm cung cấp dịch vụ trực tiếp; thông tin xác thực có thể bao gồm dữ liệu khuôn mặt.

Vì vậy, tuyệt đối không đăng ký SIM chính chủ để giao cho người khác sử dụng không rõ mục đích.

3. Ví điện tử và tài khoản giao dịch trực tuyến

Ví điện tử có thể được liên kết với ngân hàng, số điện thoại và giấy tờ định danh. Đối tượng thuê ví để nhận, chia nhỏ hoặc chuyển tiền qua nhiều kênh khác nhau.

Một số lời mời “làm nhiệm vụ thanh toán hộ”, “nhận tiền giúp khách” hoặc “nạp, rút hộ hưởng hoa hồng” thực chất nhằm sử dụng tài khoản của người tham gia làm công cụ trung chuyển dòng tiền.

4. Tài khoản mạng xã hội và email

Tài khoản có lịch sử hoạt động lâu năm, nhiều bạn bè hoặc thông tin thật thường tạo được lòng tin cao hơn tài khoản mới lập. Vì vậy, đối tượng có thể hỏi mua hoặc thuê Facebook, Zalo, Telegram và email để:

- Giả danh chủ tài khoản vay tiền người quen;

- Mở trang bán hàng, quảng cáo giả;

- Đăng tin tuyển dụng lừa đảo;

- Liên hệ, dẫn dụ nạn nhân;

- Đăng ký các tài khoản khác;

- Nhận mã khôi phục mật khẩu;

- Phát tán đường link chứa mã độc.

Sau khi giao tài khoản, chủ cũ có thể bị đổi mật khẩu, mất quyền truy cập và không kiểm soát được nội dung được đăng tải dưới tên mình.

5. Khuôn mặt và dữ liệu sinh trắc học

Một số đối tượng không chỉ mua tài khoản mà còn yêu cầu người đứng tên tiếp tục hỗ trợ xác thực khuôn mặt mỗi khi hệ thống kiểm tra giao dịch.

Chúng có thể trả tiền cho từng lần quay video, chụp ảnh hoặc thực hiện động tác xác minh. Người tham gia tưởng rằng mình chỉ “quét mặt giúp”, nhưng thực chất đang xác nhận một giao dịch hoặc tài khoản do người khác kiểm soát.

Không thực hiện xác thực khuôn mặt, xác minh vật thể sống hoặc cung cấp dữ liệu sinh trắc học cho giao dịch mà mình không trực tiếp thực hiện và không hiểu rõ mục đích.

6. Tư cách pháp nhân và tài khoản doanh nghiệp

Đây là thủ đoạn nguy hiểm hơn. Đối tượng thuê người đứng tên thành lập doanh nghiệp, làm người đại diện theo pháp luật, đăng ký SIM, email, chữ ký số và mở tài khoản ngân hàng doanh nghiệp.

Sau khi hoàn thành thủ tục, toàn bộ quyền kiểm soát được chuyển cho người khác. Tài khoản mang tên doanh nghiệp thường tạo cảm giác đáng tin cậy, có thể được dùng để nhận số tiền lớn hoặc che giấu hoạt động lừa đảo, đánh bạc và rửa tiền.

Những lời mời gọi thường được sử dụng

Đối tượng hiếm khi nói rõ rằng tài khoản sẽ được dùng để nhận tiền phạm tội. Chúng thường ngụy trang dưới các nội dung như:

- “Việc nhẹ, nhận tiền ngay trong ngày”;

- “Mở tài khoản giúp công ty đủ chỉ tiêu”;

- “Cho thuê tài khoản không dùng đến”;

- “Chỉ nhận tiền hộ, được giữ lại phần trăm”;

- “Hỗ trợ người nước ngoài không mở được tài khoản”;

- “Đăng ký ví điện tử nhận thưởng”;

- “Đứng tên công ty, không phải chịu trách nhiệm”;

- “Mượn SIM vài ngày để đăng ký dịch vụ”;

- “Xác thực khuôn mặt giúp tài khoản bị lỗi”;

- “Bán tài khoản game, mạng xã hội hoặc email cũ”;

- “Chuyển tiền giúp khách, mỗi giao dịch được hưởng hoa hồng”.

Lực lượng Công an đã cảnh báo học sinh, sinh viên về các tin tuyển dụng “việc nhẹ lương cao”, “cho thuê tài khoản”, “nhận tiền hộ”; sau khi tài khoản được mở, đối tượng yêu cầu giao thẻ ATM, mật khẩu, mã OTP và SIM để phục vụ việc nhận, trung chuyển tiền lừa đảo, đánh bạc hoặc rửa tiền.

Vì sao tội phạm không dùng tài khoản của chính mình?

Tài khoản chính chủ khiến người thực hiện hành vi phạm tội dễ bị xác định. Do đó, các đường dây cần một số lượng lớn tài khoản mang tên người khác để:

- Tách người nhận tiền khỏi đối tượng trực tiếp lừa đảo;

- Làm dòng tiền đi qua nhiều tài khoản;

- Tạo khó khăn cho việc truy tìm người hưởng lợi cuối cùng;

- Thay thế nhanh khi một tài khoản bị khóa;

- Tạo vỏ bọc là cá nhân hoặc doanh nghiệp hoạt động hợp pháp;

- Mở rộng số lượng nạn nhân và giao dịch;

- Chuyển tiền giữa nhiều ngân hàng, ví và nền tảng.

Người bán tài khoản thường chỉ nhận được một khoản tiền nhỏ, trong khi tài khoản có thể được sử dụng để tiếp nhận số tiền rất lớn từ nhiều bị hại.

Khi vụ việc bị phát hiện, thông tin đầu tiên cơ quan chức năng và ngân hàng xác định thường là người đứng tên tài khoản, số thuê bao đăng ký, thiết bị xác thực và lịch sử giao dịch.

Từ “cho thuê tài khoản” đến đường dây xuyên biên giới

Tháng 6/2026, Bộ Công an thông tin về một chuyên án trong đó đối tượng từng sang Campuchia làm việc tại khu vực gần cửa khẩu Mộc Bài, sau đó trở về Việt Nam tìm người đứng tên thành lập các “công ty ma”, đăng ký SIM chính chủ và mở tài khoản ngân hàng doanh nghiệp.

Sau khi tài khoản được mở, nhóm đối tượng thu giữ SIM, email, tên đăng nhập và mật khẩu để chuyển cho các đối tượng ở Campuchia sử dụng vào hoạt động lừa đảo, đánh bạc và rửa tiền. Hơn 100 tài khoản ngân hàng doanh nghiệp đã được tạo lập trong vụ việc.

Vụ việc cho thấy người được thuê đứng tên có thể ở trong nước, trong khi người sử dụng tài khoản và điều hành hoạt động phạm tội ở bên kia biên giới. Khoảng cách địa lý không làm mất đi dấu vết của người đứng tên.

Đối với địa bàn có hoạt động giao thương, đi lại qua biên giới như Tây Ninh, người dân càng cần cảnh giác với lời đề nghị mở hộ tài khoản, nhận tiền giúp, đổi tiền, chuyển tiền hoặc đứng tên doanh nghiệp cho người không trực tiếp quản lý hoạt động tại Việt Nam.

“Tôi không biết tài khoản được dùng để phạm tội” có đồng nghĩa không phải chịu trách nhiệm?

Không phải mọi người đứng tên tài khoản đều mặc nhiên bị xác định là người phạm tội. Trách nhiệm pháp lý phải được xem xét trên cơ sở hành vi, nhận thức, mục đích, mức độ tham gia và chứng cứ của từng vụ việc.

Tuy nhiên, việc cố ý bán, cho thuê tài khoản; giao toàn bộ thẻ, SIM, mật khẩu và phương thức xác thực; tiếp tục xác nhận giao dịch; nhận tiền công hoặc hoa hồng; hoặc bỏ mặc những dấu hiệu rõ ràng cho thấy tài khoản đang được sử dụng bất thường có thể làm phát sinh trách nhiệm pháp lý.

Người đứng tên còn có thể phải đối mặt với:

- Tài khoản bị phong tỏa;

- Tiền trong tài khoản bị tạm giữ để xác minh;

- Bị triệu tập, làm việc và giải trình giao dịch;

- Thiết bị, thẻ ngân hàng hoặc SIM bị kiểm tra, thu giữ theo quy định;

- Ảnh hưởng lịch sử giao dịch và khả năng sử dụng dịch vụ;

- Bị người bị hại yêu cầu làm rõ trách nhiệm;

- Bị xử lý hành chính hoặc hình sự nếu hành vi đủ yếu tố theo quy định;

- Bị xem xét về vai trò liên quan nếu biết và giúp sức cho hành vi lừa đảo, rửa tiền, đánh bạc hoặc tội phạm khác.

Hành vi thu thập, tàng trữ, trao đổi, mua bán hoặc công khai hóa trái phép thông tin tài khoản ngân hàng có thể bị xử lý theo Điều 291 Bộ luật Hình sự. Trường hợp sử dụng tài khoản để che giấu nguồn gốc tài sản hoặc phục vụ hành vi phạm tội, người liên quan còn có thể bị xem xét trách nhiệm đối với hành vi tương ứng.

Sự thiếu hiểu biết không phải là lý do để tiếp tục giao danh tính cho người khác sử dụng. Khi phát hiện bất thường, chủ tài khoản phải chủ động ngăn chặn và thông báo cho cơ quan có thẩm quyền.

Dấu hiệu tài khoản đang bị người khác lợi dụng

Cần kiểm tra ngay khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

- Nhận mã OTP dù không thực hiện giao dịch;

- Có thông báo đăng nhập từ thiết bị hoặc địa điểm lạ;

- SIM đột ngột mất sóng, không nhận được cuộc gọi và tin nhắn;

- Tài khoản xuất hiện tiền vào, tiền ra không rõ nguồn gốc;

- Ngân hàng thông báo khóa hoặc hạn chế giao dịch;

- Có tài khoản ngân hàng, ví điện tử được mở mà bản thân không biết;

- Bạn bè nhận tin nhắn vay tiền hoặc đường link lạ từ tài khoản mạng xã hội của mình;

- Email thông báo thay đổi mật khẩu hoặc phương thức khôi phục;

- Nhận thông báo về doanh nghiệp, chữ ký số hoặc nghĩa vụ thuế mà mình không thực hiện;

- Người thuê tài khoản tiếp tục yêu cầu chụp khuôn mặt, đọc mã OTP hoặc xác nhận giao dịch;

- Đối tượng đe dọa khi chủ tài khoản muốn lấy lại quyền kiểm soát.

Nếu đã lỡ bán, cho thuê hoặc giao tài khoản

1. Dừng ngay việc hỗ trợ đối tượng

Không tiếp tục cung cấp mã OTP, xác thực khuôn mặt, chuyển tiền hoặc mở thêm tài khoản. Không nhận thêm tiền công để “hoàn tất giao dịch cuối cùng”.

2. Liên hệ ngay với ngân hàng

Thông báo tài khoản có nguy cơ bị sử dụng trái phép; đề nghị khóa thẻ, khóa dịch vụ ngân hàng điện tử hoặc áp dụng biện pháp ngăn chặn phù hợp.

Cung cấp trung thực thời điểm giao tài khoản, người nhận và những giao dịch đã biết. Không che giấu vì lo bị trách nhiệm, bởi sự chậm trễ có thể khiến thêm nhiều nạn nhân mất tiền.

3. Liên hệ doanh nghiệp viễn thông

Yêu cầu kiểm tra, khóa hoặc cấp lại SIM nếu SIM đang do người khác giữ. Rà soát những thuê bao được đăng ký bằng thông tin cá nhân của mình.

4. Đổi mật khẩu và thu hồi quyền truy cập

Ưu tiên bảo vệ email vì email thường được dùng để khôi phục các tài khoản khác. Sau đó đổi mật khẩu ngân hàng, mạng xã hội và ví điện tử bằng thiết bị an toàn.

Đăng xuất khỏi tất cả thiết bị lạ, xóa phương thức khôi phục không nhận biết và kích hoạt xác thực hai lớp.

5. Ghi lại toàn bộ thông tin

Lập danh sách:

- Những tài khoản đã mở;

- SIM, thẻ và thiết bị đã giao;

- Người liên hệ và tài khoản mạng xã hội của họ;

- Số tiền công đã nhận;

- Thời gian, địa điểm giao nhận;

- Các tin nhắn, cuộc gọi và yêu cầu xác thực;

- Những giao dịch bất thường đã phát hiện.

6. Lưu chứng cứ và trình báo

Không xóa cuộc trò chuyện, lịch sử chuyển tiền hoặc nội dung tuyển dụng. Chụp màn hình và trình báo cơ quan Công an gần nhất để được hướng dẫn.

Không tự tìm đến người mua tài khoản, không trả thêm tiền để “chuộc lại” tài khoản và không tin dịch vụ quảng cáo có thể xóa dấu vết giao dịch.

7. Xử lý ngay nếu đã đứng tên doanh nghiệp

Liên hệ ngân hàng, cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế và đơn vị cung cấp chữ ký số để kiểm tra tình trạng pháp nhân, tài khoản và nghĩa vụ phát sinh; đồng thời trình báo cơ quan Công an.

Không tiếp tục ký tài liệu, xác thực giao dịch hoặc làm theo yêu cầu của người đang kiểm soát doanh nghiệp.

Làm thế nào để không trở thành người đứng tên hộ?

Đối với mỗi cá nhân

- Không mở tài khoản ngân hàng theo yêu cầu của người khác;

- Không giao thẻ ATM, SIM, mật khẩu và mã OTP;

- Không nhận tiền rồi chuyển tiếp để hưởng hoa hồng;

- Không cho người khác mượn khuôn mặt để xác thực;

- Không đứng tên doanh nghiệp nếu không trực tiếp quản lý, điều hành;

- Không cung cấp ảnh căn cước cho tin tuyển dụng không rõ đơn vị;

- Không cài ứng dụng điều khiển từ xa để người khác “hướng dẫn mở tài khoản”;

- Không tin cam kết “người đứng tên không phải chịu trách nhiệm”;

- Thường xuyên kiểm tra tài khoản, SIM và thiết bị đang liên kết với danh tính của mình.

Đối với gia đình và nhà trường

Cần tuyên truyền cho học sinh, sinh viên hiểu rằng việc mở tài khoản bán lại không phải là cách kiếm tiền vô hại. Nhà trường nên đưa cảnh báo vào sinh hoạt lớp, bảng tin, fanpage và chương trình giáo dục kỹ năng số.

Phụ huynh cần chú ý khi con em sở hữu nhiều thẻ ngân hàng, SIM, nhận tiền không rõ nguồn gốc hoặc thường xuyên được yêu cầu đi xác thực tài khoản.

Đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh

Người đại diện theo pháp luật phải trực tiếp quản lý tài khoản thanh toán, chữ ký số, email và thiết bị xác thực. Cần phân quyền phù hợp, kiểm tra nhật ký giao dịch và chấm dứt quyền truy cập của nhân sự không còn nhiệm vụ.

Không giao toàn bộ tài khoản ngân hàng, chữ ký số và SIM xác thực cho một người không có thẩm quyền kiểm soát.

Danh tính cá nhân không phải tài sản để mua bán tùy tiện

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 nghiêm cấm mua, bán dữ liệu cá nhân, trừ trường hợp luật có quy định khác; nghiêm cấm sử dụng dữ liệu của người khác hoặc cho người khác sử dụng dữ liệu của mình để thực hiện hành vi trái pháp luật.

Tài khoản ngân hàng, SIM, dữ liệu khuôn mặt và thông tin định danh đều gắn với quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của chủ thể. Việc giao các yếu tố này cho người khác sử dụng không rõ mục đích tiềm ẩn nguy cơ trực tiếp đối với bản thân và cộng đồng.

Khuyến cáo của Công an tỉnh Tây Ninh

Công an tỉnh Tây Ninh đề nghị người dân, nhất là học sinh, sinh viên, thanh niên, người đang tìm việc và các hộ kinh doanh nâng cao cảnh giác trước hoạt động thu mua, thuê, mượn tài khoản trên không gian mạng.

Cần ghi nhớ:

- Không bán, cho thuê, cho mượn tài khoản ngân hàng;

- Không đăng ký SIM chính chủ cho người khác sử dụng;

- Không giao thẻ ATM, mật khẩu, mã OTP và email;

- Không xác thực khuôn mặt cho giao dịch của người khác;

- Không nhận và chuyển tiền hộ để hưởng hoa hồng;

- Không đứng tên thành lập doanh nghiệp khi không trực tiếp quản lý;

- Không tin lời quảng cáo “chỉ đứng tên, không chịu trách nhiệm”;

- Khi đã lỡ giao tài khoản, phải liên hệ ngay với ngân hàng, nhà mạng và cơ quan Công an gần nhất.

Phía sau một tài khoản được thuê có thể là nhiều người đang bị lừa. Không giao danh tính số cho người khác chính là cách ngăn tài khoản của mình trở thành công cụ che giấu tội phạm và bảo vệ bản thân trước những hệ quả pháp lý lâu dài./.

Minh Long