Bạn trong game chưa chắc là bạn ngoài đời

“Anh tặng em vật phẩm này, sau nhớ giúp anh một việc nhé.”

“Chuyển sang ứng dụng khác nói chuyện cho dễ, đừng kể với bố mẹ.”

“Cuối tuần gặp nhau đi, em đến một mình cũng được.”

Trong trò chơi trực tuyến, một người xa lạ có thể nhanh chóng trở thành đồng đội quen thuộc. Hai người cùng vượt qua nhiệm vụ, chia sẻ chiến thuật, trò chuyện mỗi tối và giúp nhau nâng cấp nhân vật. Sau nhiều tuần hoặc nhiều tháng, trẻ có thể cảm thấy mình đã hiểu rõ và hoàn toàn tin tưởng người đó.

Nhưng thông tin trẻ biết về người bạn trong game có thể chỉ là tên nhân vật, giọng nói và những câu chuyện do chính người đó kể. Ảnh đại diện, tuổi, giới tính, nghề nghiệp và hoàn cảnh đều có thể bị giả mạo.

Không phải mọi tình bạn trong trò chơi trực tuyến đều nguy hiểm. Trẻ em có thể kết nối, học cách phối hợp và có những trải nghiệm tích cực trong game. Rủi ro xuất hiện khi người chơi khác lợi dụng sự tin tưởng để lấy thông tin, chiếm tài khoản, dụ trẻ chuyển tiền, gửi hình ảnh riêng tư hoặc gặp mặt ngoài đời.

Trò chơi trực tuyến không chỉ có hoạt động chơi game

Nhiều trò chơi hiện nay có phòng trò chuyện, nhóm, bang hội, chức năng kết bạn, gọi thoại và mua bán vật phẩm. Người chơi có thể tương tác hằng ngày mà không cần gặp mặt.

Đối với trẻ, đây là môi trường dễ hình thành tình bạn. Một người thường xuyên hỗ trợ, chơi giỏi hoặc tặng vật phẩm có thể nhanh chóng trở thành người được trẻ ngưỡng mộ và tin tưởng.

Người có ý đồ xấu thường lợi dụng chính những chức năng này để tiếp cận. Họ có thể:

- Chủ động kết bạn với trẻ trong phòng chơi;

- Giúp trẻ vượt nhiệm vụ hoặc nâng cấp nhân vật;

- Tặng vật phẩm, tiền trong game hoặc mã nạp;

- Mời trẻ tham gia nhóm riêng;

- Chuyển cuộc trò chuyện sang mạng xã hội hoặc ứng dụng nhắn tin;

- Hỏi thông tin cá nhân dưới hình thức trò chuyện thông thường;

- Yêu cầu trẻ giữ bí mật về mối quan hệ;

- Dùng quà tặng để tạo cảm giác trẻ đang mắc nợ;

- Rủ trẻ gặp mặt hoặc tham gia hoạt động ngoài đời.

Khi đối tượng đã tạo được lòng tin, trò chơi chỉ còn là cánh cửa ban đầu. Mục tiêu tiếp theo có thể là tài khoản, tiền bạc, hình ảnh riêng tư hoặc sự an toàn của trẻ.

Những thủ đoạn thường được sử dụng trong game

Tặng quà để tạo sự ràng buộc

Đối tượng có thể tặng vật phẩm, mã nạp hoặc giúp trẻ nâng cấp tài khoản. Sau đó, chúng nhắc lại món quà để yêu cầu trẻ thực hiện một việc khác.

Ban đầu, yêu cầu có thể rất nhỏ như cung cấp số điện thoại, kết bạn trên mạng xã hội hoặc gửi ảnh khuôn mặt. Khi trẻ đã làm theo, yêu cầu có thể chuyển sang nội dung riêng tư hơn.

Một món quà tự nguyện không tạo ra quyền buộc trẻ phải đáp lại. Nếu người tặng sử dụng quà để gây sức ép, đó không còn là hành động giúp đỡ bình thường.

Giả danh người cùng tuổi

Đối tượng có thể lấy ảnh của người khác, thay đổi giọng nói hoặc kể những câu chuyện phù hợp với độ tuổi của trẻ. Chúng thường nói rằng học cùng khối, có sở thích giống trẻ hoặc cũng bị cha mẹ quản lý nghiêm ngặt.

Mục đích là khiến trẻ nghĩ rằng mình đang nói chuyện với một người bạn đồng trang lứa và hạ thấp cảnh giác.

Hứa hẹn tài khoản hoặc vật phẩm giá rẻ

Trẻ có thể nhận được lời mời mua vật phẩm, tài khoản hoặc tiền trong game với giá rẻ bất thường. Đối tượng gửi đường dẫn đăng nhập, yêu cầu cung cấp mật khẩu, mã xác thực hoặc cài đặt một ứng dụng hỗ trợ.

Những đường dẫn và ứng dụng này có thể được sử dụng để chiếm tài khoản, đánh cắp thông tin hoặc kiểm soát thiết bị.

Nhờ giữ hộ, chuyển hộ hoặc cho mượn tài khoản

Đối tượng có thể nhờ trẻ nhận tiền, chuyển vật phẩm, giữ tài khoản hoặc cho mượn tài khoản để tham gia một sự kiện. Trẻ có nguy cơ bị mất tài khoản hoặc vô tình bị lôi kéo vào hoạt động vi phạm.

Thông tin đăng nhập, mật khẩu và mã xác thực không được chia sẻ, kể cả với người chơi đã quen biết trong thời gian dài.

Dụ chuyển sang cuộc trò chuyện riêng

Trong game, nội dung trao đổi có thể bị kiểm duyệt hoặc người chơi khác nhìn thấy. Vì vậy, người có ý đồ xấu thường đề nghị chuyển sang ứng dụng nhắn tin khác, sử dụng chế độ tin nhắn tự xóa hoặc gọi video riêng.

Nếu một người yêu cầu trẻ giấu cuộc trò chuyện với cha mẹ, xóa tin nhắn hoặc không để ai biết, đó là dấu hiệu cần đặc biệt cảnh giác.

Rủ gặp mặt ngoài đời

Sau khi tạo được mối quan hệ, đối tượng có thể rủ trẻ đi chơi, nhận quà, dự giải đấu hoặc gặp thành viên trong nhóm. Chúng thường nói rằng buổi gặp rất bình thường và yêu cầu trẻ đi một mình để “khỏi bị người lớn làm phiền”.

Dù đã trò chuyện bao lâu, trẻ không được tự ý gặp người chỉ quen qua mạng.

Năm ranh giới trẻ không nên vượt qua

Không cung cấp thông tin có thể xác định mình ngoài đời

Trẻ không nên cho người chơi khác biết địa chỉ nhà, tên trường, lớp học, lịch sinh hoạt, vị trí hiện tại, số điện thoại của cha mẹ hoặc thời gian ở nhà một mình.

Ảnh đồng phục, bảng tên, cổng trường, vé xe và vị trí gắn trên bài đăng cũng có thể tiết lộ nhiều thông tin.

Không chia sẻ thông tin đăng nhập

Không đưa mật khẩu, mã xác thực, mã khôi phục hoặc cho người khác mượn tài khoản. Nhân viên của nhà phát hành game cũng không yêu cầu người chơi cung cấp mật khẩu và mã xác thực qua tin nhắn cá nhân.

Không cài đặt ứng dụng hoặc truy cập đường dẫn không rõ nguồn gốc

Các công cụ được quảng cáo là giúp nhận vật phẩm miễn phí, tăng sức mạnh, nhận ưu đãi hoặc kiếm tiền nhanh có thể chứa mã độc hoặc dẫn đến trang giả mạo.

Trẻ chỉ nên cài đặt trò chơi, bản cập nhật và ứng dụng từ nguồn chính thức.

Không gửi hình ảnh riêng tư hoặc thực hiện cuộc gọi khiến mình khó chịu

Không ai có quyền yêu cầu trẻ gửi ảnh, bật camera, thay trang phục hoặc thực hiện hành động không phù hợp để chứng minh tình bạn.

Nếu một người liên tục gây sức ép hoặc đe dọa khi trẻ từ chối, trẻ cần dừng liên lạc và báo ngay cho người lớn.

Không tự ý gặp mặt người chỉ quen qua mạng

Nếu có lý do chính đáng cần tham gia sự kiện hoặc gặp người chơi khác, trẻ phải trao đổi với cha mẹ, xác minh đơn vị tổ chức và có người lớn đi cùng. Cuộc gặp cần diễn ra tại địa điểm công khai, an toàn.

Một người bạn tốt sẽ tôn trọng việc trẻ cần có người lớn bảo vệ. Người tức giận hoặc hủy cuộc gặp vì trẻ muốn đi cùng cha mẹ là người không đáng tin cậy.

Dấu hiệu một người bạn trong game đang vượt qua giới hạn an toàn

Trẻ cần cảnh giác khi người đó:

- Hỏi quá nhiều về trường học, gia đình và địa chỉ;

- Thường xuyên muốn biết trẻ đang ở đâu, có ở nhà một mình không;

- Tặng quà có giá trị rồi yêu cầu đáp lại;

- Đề nghị chuyển sang ứng dụng trò chuyện bí mật;

- Yêu cầu trẻ xóa tin nhắn hoặc giữ kín mối quan hệ;

- Liên tục gọi điện, nhắn tin dù trẻ đã từ chối;

- Muốn xem ảnh, gọi video hoặc yêu cầu nội dung riêng tư;

- Hứa cho tài khoản, vật phẩm hoặc tiền nếu trẻ làm theo yêu cầu;

- Nhờ trẻ nhận hộ tiền, chuyển hộ vật phẩm hoặc cho mượn tài khoản;

- Gửi đường dẫn đăng nhập, tệp cài đặt hoặc công cụ không rõ nguồn gốc;

- Rủ trẻ bỏ học, rời nhà hoặc đến một địa điểm cụ thể;

- Tức giận, xúc phạm hoặc đe dọa khi trẻ không đồng ý;

- Kể những thông tin về tuổi, nơi ở và cuộc sống không nhất quán.

Không cần chờ đến khi biết chắc người đó là ai mới được dừng liên lạc. Cảm giác không an toàn hoặc khó chịu đã là lý do chính đáng để trẻ từ chối và tìm sự giúp đỡ.

Nếu đang gặp tình huống đáng ngờ, trẻ cần làm gì?

Dừng trò chuyện và không tiếp tục làm theo yêu cầu

Không gửi thêm thông tin, tiền, hình ảnh hoặc vật phẩm. Không truy cập đường dẫn và không cài đặt ứng dụng do người đó gửi.

Lưu lại thông tin cần thiết

Chụp màn hình tên nhân vật, mã người chơi, tài khoản, nội dung tin nhắn, thời gian liên lạc, đường dẫn và thông tin giao dịch. Không xóa tài khoản trước khi người lớn kiểm tra và hướng dẫn.

Chặn và báo cáo người chơi

Sử dụng chức năng chặn, báo cáo trong game và trên ứng dụng liên quan. Có thể báo cáo hành vi quấy rối, lừa đảo, đe dọa, yêu cầu nội dung riêng tư hoặc xâm hại trẻ em.

Đổi mật khẩu nếu đã cung cấp thông tin

Nếu trẻ đã chia sẻ mật khẩu, đăng nhập vào đường dẫn lạ hoặc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc, cần báo ngay cho cha mẹ. Hãy đổi mật khẩu từ thiết bị an toàn, bật xác thực hai lớp và liên hệ bộ phận hỗ trợ chính thức của nhà phát hành.

Nói với người lớn đáng tin cậy

Trẻ cần kể toàn bộ sự việc, kể cả khi đã nhận quà, chuyển tiền, gửi hình ảnh hoặc hẹn gặp. Việc từng làm theo yêu cầu không khiến trẻ mất quyền được bảo vệ.

Liên hệ cơ quan chức năng khi có dấu hiệu nghiêm trọng

Nếu trẻ bị đe dọa, tống tiền, yêu cầu rời khỏi nhà, gặp mặt hoặc thực hiện hành vi nguy hiểm, gia đình cần liên hệ cơ quan Công an gần nhất. Trẻ em và người dân cũng có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, hoạt động 24/7 và hoàn toàn miễn phí.

Cha mẹ không nên chỉ hỏi: “Hôm nay con chơi bao lâu?”

Thời gian chơi là vấn đề cần quan tâm, nhưng chưa đủ. Cha mẹ cũng cần biết con đang chơi trò gì, kết bạn với ai, sử dụng phòng chat nào và có giao dịch trong game hay không.

Thay vì chỉ kiểm soát, cha mẹ có thể hỏi:

• “Hôm nay đội của con chơi thế nào?”

• “Trong game có ai thường xuyên tặng quà cho con không?”

• “Nếu người chơi khác xin thông tin riêng tư, con sẽ làm gì?”

• “Có ai khiến con khó chịu hoặc yêu cầu giữ bí mật không?”

Những câu hỏi tự nhiên giúp trẻ cảm thấy cha mẹ quan tâm đến trải nghiệm của mình, không chỉ tìm lý do để cấm chơi.

Gia đình nên thống nhất:

- Trò chơi và thời gian sử dụng phù hợp với độ tuổi;

- Tài khoản được thiết lập chế độ riêng tư;

- Hạn chế hoặc tắt trò chuyện với người lạ khi cần;

- Mọi khoản nạp tiền phải có sự đồng ý của cha mẹ;

- Không lưu thông tin thanh toán trên thiết bị trẻ tự sử dụng;

- Không mua bán tài khoản, vật phẩm ngoài kênh chính thức;

- Không gặp người trong game nếu chưa được cha mẹ xác minh và đi cùng;

- Khi trẻ báo gặp rắc rối, cha mẹ sẽ hỗ trợ trước, không thu thiết bị hoặc trách phạt ngay.

Cha mẹ cũng nên tìm hiểu cơ chế báo cáo, giới hạn độ tuổi và công cụ kiểm soát của trò chơi con đang sử dụng. Nếu có điều kiện, hãy cùng con chơi hoặc quan sát một số lần để hiểu ngôn ngữ, cách giao tiếp và những nguy cơ có thể xuất hiện.

Khi con đã giấu gia đình và làm theo yêu cầu

Nếu phát hiện con đã chuyển tiền, cho mượn tài khoản, gửi hình ảnh hoặc hẹn gặp một người trong game, cha mẹ cần bình tĩnh.

Phản ứng gay gắt có thể khiến trẻ xóa chứng cứ, tiếp tục giấu hoặc tự tìm cách giải quyết. Cha mẹ nên:

- Bảo đảm trẻ đang ở nơi an toàn;

- Dừng ngay cuộc hẹn hoặc việc tiếp tục liên lạc;

- Lưu giữ chứng cứ;

- Bảo vệ lại tài khoản và thiết bị;

- Liên hệ nhà phát hành qua kênh chính thức;

- Báo cho ngân hàng hoặc đơn vị thanh toán nếu có giao dịch bất thường;

- Liên hệ cơ quan Công an khi có dấu hiệu lừa đảo, tống tiền, đe dọa hoặc xâm hại;

- Quan tâm đến trạng thái tâm lý của trẻ.

Không đăng công khai thông tin, ảnh đại diện hoặc nội dung trao đổi để tự truy tìm đối tượng. Việc này có thể làm lộ danh tính trẻ và ảnh hưởng đến quá trình xác minh.

Nhà trường cần đưa an toàn trong game vào giáo dục kỹ năng số

Nhiều trẻ không xem người gặp trong game là “người lạ” vì đã trò chuyện trong thời gian dài. Do đó, lời nhắc chung chung “không nói chuyện với người lạ” chưa đủ.

Nhà trường cần giúp học sinh nhận diện hành vi nguy hiểm, hiểu giá trị của dữ liệu cá nhân và biết cách từ chối khi bị gây áp lực. Nội dung giáo dục có thể được lồng ghép vào sinh hoạt lớp, hoạt động Đoàn – Đội hoặc chương trình kỹ năng số.

Học sinh cần biết rằng:

- Danh tính trong game có thể bị giả mạo;

- Quà tặng không tạo ra nghĩa vụ phải đáp lại;

- Mật khẩu và mã xác thực không được chia sẻ;

- Người yêu cầu giữ bí mật với gia đình cần được cảnh giác;

- Không tham gia giao dịch không rõ nguồn gốc;

- Không chế giễu bạn bị lừa;

- Khi phát hiện bạn chuẩn bị gặp người lạ, cần báo ngay cho người lớn.

Tình bạn an toàn luôn tôn trọng ranh giới

Trò chơi trực tuyến có thể mang đến niềm vui và những mối quan hệ tích cực. Điều cần thiết không phải là khiến trẻ nghi ngờ tất cả mọi người, mà là giúp các em hiểu rằng niềm tin trên mạng phải đi cùng ranh giới an toàn.

Một người bạn đúng nghĩa sẽ không yêu cầu trẻ giữ bí mật với gia đình, không đòi mật khẩu, không dùng quà tặng để gây sức ép, không yêu cầu hình ảnh riêng tư và không rủ trẻ gặp mặt một mình.

Dù đã chơi cùng nhau bao lâu, người trong game vẫn chưa phải là người đã được xác minh ngoài đời. Khi xuất hiện yêu cầu khiến trẻ sợ hãi, khó chịu hoặc phải giấu người lớn, trẻ có quyền dừng lại, rời khỏi trò chơi và tìm kiếm sự giúp đỡ./.

Minh Long