Cơ sở lưu trú, chủ nhà cho thuê phải nhận diện “Trung tâm lừa đảo” như thế nào?

Các đường dây lừa đảo xuyên quốc gia không chỉ hoạt động tại những khu vực hẻo lánh ở nước ngoài. Chúng có thể thuê khách sạn, biệt thự, căn hộ, nhà nguyên căn hoặc cơ sở kinh doanh ngay trong nội địa để tập kết người, máy tính, điện thoại và thiết bị mạng. Chủ cơ sở lưu trú, người cho thuê nhà nếu thiếu cảnh giác có thể vô tình cung cấp địa điểm hoạt động cho tội phạm; nghiêm trọng hơn, nếu biết rõ hành vi vi phạm mà vẫn hỗ trợ thì có thể phải chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật.

Ảnh minh họa.

“Trung tâm lừa đảo” không nhất thiết có quy mô lớn

“Trung tâm lừa đảo” là cách gọi thông dụng đối với địa điểm được một nhóm người sử dụng để tổ chức hoạt động lừa đảo trên không gian mạng. Đây không phải lúc nào cũng là một tòa nhà lớn có hàng trăm người làm việc.

Một địa điểm có thể chỉ gồm vài phòng trong khách sạn, một căn nhà thuê hoặc căn hộ có một nhóm người thường xuyên sử dụng nhiều máy tính, điện thoại và tài khoản mạng xã hội để tiếp cận nạn nhân.

Các công việc có thể được phân chia như một doanh nghiệp, gồm:

- Tìm kiếm thông tin và phân loại nạn nhân.

- Lập, quản lý tài khoản mạng xã hội.

- Gọi điện, nhắn tin hoặc kết bạn làm quen.

- Giả danh cơ quan, doanh nghiệp hoặc người có uy tín.

- Hướng dẫn nạn nhân chuyển tiền.

- Quản lý website và ứng dụng giả.

- Điều phối tài khoản ngân hàng, ví điện tử.

- Chuyển, rút hoặc che giấu dòng tiền chiếm đoạt.

Người trực tiếp thực hiện hành vi lừa đảo có thể là thành viên tự nguyện tham gia, nhưng cũng có trường hợp bị dụ dỗ bằng lời mời “việc nhẹ, lương cao”, sau đó bị giữ giấy tờ, quản lý và ép buộc làm việc. Vì vậy, khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn, người dân không nên tự ý tiếp cận, đối đầu hoặc giữ người mà cần báo cơ quan chức năng.

Từ khách sạn bình thường thành nơi tập kết hàng trăm thiết bị

Tháng 6/2026, Công an Thành phố Hồ Chí Minh phát hiện nhóm 83 người nước ngoài, phần lớn nhập cảnh trái phép từ Campuchia, thuê lại toàn bộ một khách sạn để thiết lập địa điểm hoạt động lừa đảo nhằm vào người dân tại Trung Quốc. Tại đây có hàng trăm máy tính, điện thoại và thiết bị điện tử phục vụ hoạt động trên không gian mạng.

Cũng trong tháng 6/2026, Công an tỉnh Lào Cai bắt giữ nhóm 19 người Trung Quốc thuê nhiều phòng khách sạn, tập kết máy tính, điện thoại, thiết bị phát sóng 5G và chuẩn bị thực hiện hành vi lừa đảo bằng cách giả mạo ứng dụng cho vay của Trung Quốc. Nhóm này nhập cảnh từ Campuchia vào Việt Nam qua cửa khẩu Mộc Bài, tỉnh Tây Ninh, sau đó di chuyển đến Lào Cai.

Các vụ việc cho thấy địa điểm hoạt động, quốc tịch của người tham gia và quốc gia nơi nạn nhân sinh sống có thể khác nhau. Cơ sở lưu trú tại Việt Nam có thể bị lợi dụng để thực hiện hành vi xâm hại người ở nước ngoài và ngược lại.

Việc nhận diện phải căn cứ vào nhiều biểu hiện khách quan, không được suy đoán rằng người thuê là đối tượng phạm tội chỉ vì họ là người nước ngoài, giao tiếp bằng ngôn ngữ khác hoặc sử dụng nhiều thiết bị điện tử.

Những dấu hiệu bất thường trong quá trình thuê địa điểm

1. Người giao dịch không phải người trực tiếp sử dụng

Người đứng ra thuê là công dân Việt Nam nhưng người đến ở lại là một nhóm người khác. Bên thuê né tránh cung cấp danh sách người sử dụng, thường xuyên thay đổi người ở hoặc giải thích không thống nhất về quan hệ giữa họ.

Một số trường hợp sử dụng người trung gian đứng tên hợp đồng, thanh toán tiền và làm việc với chủ nhà, trong khi người thực tế điều hành không xuất hiện.

Chủ nhà cần xác định rõ người ký hợp đồng, người trực tiếp sử dụng địa điểm, số lượng người ở và mục đích thuê. Không giao toàn bộ nhà chỉ dựa vào lời giới thiệu của môi giới.

2. Sẵn sàng trả giá cao để đổi lấy sự riêng tư tuyệt đối

Bên thuê có thể trả trước nhiều tháng, chấp nhận mức giá cao hoặc đề nghị thanh toán hoàn toàn bằng tiền mặt với điều kiện chủ nhà không kiểm tra, không hỏi về người ra vào và không thực hiện khai báo lưu trú.

Việc trả tiền trước hoặc yêu cầu riêng tư không mặc nhiên là dấu hiệu phạm tội. Tuy nhiên, nếu đồng thời có biểu hiện né tránh giấy tờ, không ký hợp đồng và tập trung đông người thì chủ nhà cần thận trọng.

3. Thuê nguyên căn, nguyên tầng hoặc toàn bộ khách sạn

Đối tượng thường ưu tiên địa điểm có lối đi riêng, bãi đỗ xe, ít người quan sát và dễ lắp đặt đường truyền Internet. Có trường hợp yêu cầu thuê nguyên tầng hoặc toàn bộ cơ sở nhưng không có hoạt động kinh doanh, nghỉ dưỡng hoặc sinh hoạt phù hợp với số lượng người.

Chủ cơ sở cần làm rõ mục đích sử dụng, nhất là khi bên thuê giới thiệu là văn phòng, công ty công nghệ hoặc trung tâm chăm sóc khách hàng nhưng không cung cấp được thông tin pháp lý, người đại diện và hoạt động kinh doanh cụ thể.

4. Không muốn khai báo tạm trú

Người thuê viện lý do chỉ ở trong thời gian ngắn, thường xuyên di chuyển, đang chờ hoàn thiện giấy tờ hoặc đề nghị trả thêm tiền để cơ sở không khai báo.

Đây là dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý. Việc khai báo tạm trú không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn giúp bảo vệ chủ cơ sở, xác định rõ người đang sử dụng địa điểm khi xảy ra sự việc.

5. Thường xuyên thay đổi phương tiện và người ra vào

Địa điểm có nhiều người được đưa đến hoặc rời đi vào ban đêm; xe đón trả không cố định; người đến ở mang ít hành lý cá nhân nhưng có nhiều thiết bị điện tử.

Một số người có thể không được tự do đi lại, ít giao tiếp với bên ngoài hoặc luôn có người giám sát. Đây có thể là dấu hiệu liên quan đến quản lý, cưỡng ép lao động hoặc mua bán người, cần được báo cho cơ quan chức năng kiểm tra.

Những dấu hiệu trong quá trình sử dụng địa điểm

1. Tập kết số lượng lớn thiết bị điện tử

Cơ sở thường xuyên nhận máy tính, điện thoại, thiết bị phát sóng, bộ định tuyến, SIM, dây cáp hoặc các thiết bị lưu trữ với số lượng không phù hợp mục đích thuê.

Nhiều điện thoại được bố trí thành cụm, sử dụng cùng lúc; mỗi người dùng nhiều thiết bị hoặc thường xuyên thay SIM. Đây là những biểu hiện cần được xem xét cùng các dấu hiệu khác.

Không phải mọi doanh nghiệp công nghệ, kinh doanh trực tuyến hoặc trung tâm chăm sóc khách hàng có nhiều thiết bị đều liên quan đến lừa đảo. Chủ nhà cần căn cứ mục đích thuê, đăng ký kinh doanh, hoạt động thực tế và việc chấp hành quy định cư trú.

2. Sử dụng Internet và điện liên tục bất thường

Địa điểm có đường truyền Internet tốc độ cao hoạt động cả ngày lẫn đêm; nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh dù không có hoạt động sản xuất; nhiều người làm việc theo ca, thường xuyên gọi điện hoặc trò chuyện qua tai nghe.

Khi bên thuê đề nghị lắp nhiều đường truyền dưới tên người khác, sử dụng thiết bị phát sóng riêng hoặc không cho nhân viên kỹ thuật tiếp cận theo quy trình bình thường, chủ cơ sở cần lưu ý.

3. Không gian bị che kín, hạn chế tiếp xúc

Cửa sổ được che kín, camera được lắp đặt dày đặc hướng ra lối đi, các phòng luôn khóa, người ở hạn chế ra ngoài hoặc được cung cấp thức ăn tại chỗ.

Bên thuê có thể yêu cầu bảo vệ không cho người lạ tiếp cận, kể cả chủ sở hữu, nhân viên vệ sinh hoặc bộ phận kỹ thuật. Nếu những yêu cầu này vượt quá quyền riêng tư hợp lý và không phù hợp mục đích thuê, cần được xác minh.

4. Hoạt động không phù hợp với hồ sơ đăng ký

Bên thuê khai báo dùng làm nơi ở nhưng thực tế có nhiều người làm việc theo ca. Doanh nghiệp giới thiệu hoạt động xuất nhập khẩu nhưng địa điểm không có hàng hóa, chứng từ hoặc giao dịch thực tế mà chủ yếu sử dụng điện thoại, máy tính.

Một số trường hợp sử dụng pháp nhân không có hoạt động sản xuất, kinh doanh thực tế để bảo lãnh người nước ngoài nhập cảnh hoặc hợp thức hóa việc lưu trú. Cơ quan chức năng đã phát hiện những vụ việc sử dụng doanh nghiệp không hoạt động thực tế để thực hiện thủ tục bảo lãnh sai mục đích.

5. Nhận nhiều bưu kiện dưới các tên khác nhau

Địa điểm thường xuyên nhận điện thoại, SIM, thẻ ngân hàng, thiết bị mạng hoặc giấy tờ qua dịch vụ chuyển phát; người nhận sử dụng nhiều tên, số điện thoại hoặc yêu cầu giao tại các vị trí bên ngoài cơ sở.

Chủ cơ sở không được tự ý mở bưu kiện của người thuê, nhưng có thể ghi nhận thông tin giao nhận công khai và báo cơ quan chức năng khi xuất hiện nhiều biểu hiện bất thường.

Không kết luận chỉ từ một dấu hiệu đơn lẻ

Nhiều hoạt động hợp pháp cũng có đặc điểm tương tự. Doanh nghiệp phần mềm có thể sử dụng nhiều máy tính; đoàn khách du lịch có thể thuê nguyên tầng; gia đình đông người có thể sinh hoạt khép kín; doanh nghiệp nước ngoài có thể làm việc theo múi giờ khác.

Vì vậy, một chiếc máy tính, một nhóm người nước ngoài hoặc mức sử dụng Internet cao không phải căn cứ để khẳng định có “Trung tâm lừa đảo”.

Cần xem xét tổ hợp dấu hiệu như:

- Không khai báo tạm trú.

- Người sử dụng khác người đứng tên thuê.

- Mục đích thuê không phù hợp hoạt động thực tế.

- Tập trung đông người trong không gian khép kín.

- Lắp đặt nhiều thiết bị điện tử bất thường.

- Thường xuyên thay đổi người, phương tiện và tài khoản thanh toán.

- Bên thuê né tránh kiểm tra, xác minh hoặc cung cấp thông tin.

- Có biểu hiện quản lý, giám sát hoặc hạn chế tự do của người ở.

Việc kiểm tra và kết luận thuộc thẩm quyền của cơ quan chức năng. Người dân chỉ nên ghi nhận khách quan và cung cấp thông tin, không tự điều tra hoặc công khai danh tính người bị nghi ngờ trên mạng xã hội.

Trách nhiệm khai báo lưu trú, tạm trú

Cơ sở lưu trú có trách nhiệm thực hiện thông báo lưu trú đối với công dân Việt Nam và khai báo tạm trú đối với người nước ngoài theo quy định. Không nên giao hoàn toàn việc này cho người môi giới hoặc người thuê tự thực hiện mà không kiểm tra.

Thông tin cần được đối chiếu với giấy tờ xuất nhập cảnh hoặc giấy tờ tùy thân hợp lệ. Chủ cơ sở không tiếp nhận giấy tờ có biểu hiện tẩy xóa, thông tin không thống nhất hoặc sử dụng bản chụp không rõ nguồn gốc để thay cho việc kiểm tra theo quy định.

Từ ngày 21/5/2026, Bộ Công an đưa vào sử dụng hệ thống điện tử thống nhất phục vụ thông báo lưu trú cho công dân Việt Nam và khai báo tạm trú cho người nước ngoài. Cơ sở lưu trú cần sử dụng đúng hệ thống chính thức, quản lý tài khoản khai báo và bảo mật thông tin của người lưu trú.

Theo quy định hiện hành, cơ sở lưu trú có trách nhiệm khai báo tạm trú cho người nước ngoài bằng phương thức điện tử hoặc phiếu khai báo trong trường hợp được áp dụng. Việc không khai báo, khai báo không đầy đủ hoặc hỗ trợ người khác cư trú trái phép có thể bị xử lý tùy theo tính chất, mức độ (Theo Thông tư số 87/2026/TT-BCA quy định cách thức thực hiện khai báo, tiếp nhận thông tin tạm trú của người nước ngoài tại Việt Nam).

Chủ nhà cần làm gì trước khi ký hợp đồng?

Trước khi giao nhà, phòng hoặc căn hộ, người cho thuê cần:

- Kiểm tra giấy tờ của người ký hợp đồng.

- Xác định người trực tiếp sử dụng địa điểm.

- Ghi rõ số người ở, mục đích và thời hạn thuê.

- Yêu cầu cung cấp thông tin doanh nghiệp nếu thuê làm văn phòng.

- Thỏa thuận việc đăng ký, khai báo cư trú.

- Quy định trách nhiệm khi có thêm người ở.

- Thể hiện rõ phương thức thanh toán và tài khoản sử dụng.

- Lưu hợp đồng, biên nhận và nội dung trao đổi.

- Không nhận lời che giấu người ở thực tế.

- Không ký hợp đồng khống hoặc xác nhận nội dung không đúng thực tế.

Chủ nhà cần bảo vệ dữ liệu cá nhân của người thuê, chỉ thu thập và sử dụng thông tin trong phạm vi cần thiết, không tự ý đăng hình ảnh hộ chiếu, căn cước hoặc thông tin cư trú lên mạng xã hội.

Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn

Chủ cơ sở lưu trú, người cho thuê nhà và người dân xung quanh cần thực hiện theo hướng an toàn:

Không tự ý xâm nhập hoặc khám xét. Chủ nhà không nên tự mở phòng, kiểm tra máy tính, điện thoại hoặc bưu kiện của người thuê trái quy định.

Không đối đầu với nhóm người nghi vấn. Việc chất vấn hoặc thông báo sẽ báo Công an có thể khiến đối tượng bỏ trốn, tẩu tán thiết bị, xóa dữ liệu hoặc gây nguy hiểm.

Ghi nhận thông tin khách quan. Có thể lưu hợp đồng, danh sách người thuê, thời điểm ra vào, phương tiện, hóa đơn điện nước và những nội dung nằm trong phạm vi quản lý hợp pháp của chủ cơ sở.

Bảo quản dữ liệu camera. Nếu cơ sở có hệ thống camera hợp pháp tại khu vực chung, cần tránh để dữ liệu tự động bị ghi đè sau khi phát hiện vụ việc.

Thông báo cơ quan Công an gần nhất. Cần cung cấp địa chỉ, thời gian, số lượng người, biểu hiện bất thường và tài liệu đang có. Không yêu cầu người dân phải tự xác định tội danh hoặc thu thập đầy đủ chứng cứ rồi mới báo tin.

Nếu phát hiện dấu hiệu có người bị giữ, hành hung, kêu cứu hoặc đang xảy ra tình huống nguy hiểm, cần thông báo khẩn cấp cho cơ quan chức năng; không tự tổ chức giải cứu khi chưa bảo đảm an toàn.

Trường hợp chủ nhà bị người thuê lợi dụng

Khi phát hiện người thuê sử dụng địa điểm không đúng mục đích, chủ nhà cần ngừng mọi hành vi có thể tạo điều kiện cho hoạt động đó, báo cơ quan Công an và cung cấp trung thực hợp đồng, giao dịch, danh sách người ở cùng những thông tin liên quan.

Không nên tự ý tiêu hủy giấy tờ, tháo dỡ thiết bị, yêu cầu người thuê chuyển đi ngay hoặc nhận thêm tiền để giữ kín sự việc. Những hành vi này có thể làm mất dấu vết, cản trở việc xác minh hoặc đặt chủ nhà vào tình thế pháp lý bất lợi.

Việc chủ động khai báo, hợp tác và cung cấp tài liệu kịp thời giúp cơ quan chức năng phân biệt trường hợp người cho thuê ngay tình với trường hợp biết rõ nhưng vẫn tổ chức, hỗ trợ, che giấu hoặc tạo điều kiện cho hành vi vi phạm pháp luật./.

Minh Long