“Việc nhẹ, lương cao” bên kia biên giới - Cảnh giác trước bẫy tuyển dụng và cưỡng ép tham gia lừa đảo

Tìm kiếm việc làm để cải thiện thu nhập là nhu cầu chính đáng. Tuy nhiên, lợi dụng tâm lý muốn có việc nhanh, thu nhập cao của người lao động, các đối tượng đã đăng tải nhiều thông tin tuyển dụng giả trên mạng xã hội, hứa hẹn công việc đơn giản, không cần kinh nghiệm, được bao ăn ở và đưa đón sang làm việc ở nước ngoài.

Đằng sau những lời mời hấp dẫn này có thể là đường dây đưa người xuất cảnh trái phép, cưỡng bức lao động hoặc ép tham gia các hoạt động lừa đảo trên không gian mạng. Đối với người dân Tây Ninh - địa phương có cửa khẩu, đường biên giới và hoạt động giao lưu, đi lại thường xuyên - việc nhận diện sớm bẫy tuyển dụng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Lời mời tuyển dụng hấp dẫn nhưng thiếu thông tin kiểm chứng

Các đối tượng thường đăng bài tuyển dụng trong hội, nhóm tìm việc hoặc chủ động nhắn tin cho người đang có nhu cầu lao động. Nội dung phổ biến là tuyển nhân viên nhập dữ liệu, bán hàng trực tuyến, chăm sóc khách hàng, đánh máy hoặc làm việc trên máy tính với mức lương cao.

Người lao động được thông báo không cần bằng cấp, không cần kinh nghiệm, không phải phỏng vấn trực tiếp; chỉ cần biết sử dụng điện thoại hoặc máy tính. Đối tượng còn hứa lo toàn bộ chi phí đi lại, nơi ăn ở và thủ tục xuất cảnh.

Khi người tìm việc đồng ý, đối tượng thường thúc giục lên đường ngay, yêu cầu giữ bí mật với gia đình hoặc không cung cấp rõ tên doanh nghiệp, địa chỉ làm việc và nội dung hợp đồng. Một số trường hợp được hướng dẫn đến khu vực gần biên giới, sau đó tiếp tục di chuyển theo sự sắp xếp của người lạ.

Bộ Công an đã nhiều lần cảnh báo về thủ đoạn tuyển dụng “việc nhẹ, lương cao” qua mạng xã hội để dụ dỗ người dân xuất cảnh trái phép. Sau khi ra nước ngoài, người lao động có thể bị giữ giấy tờ, kiểm soát đi lại và ép thực hiện các hành vi lừa đảo trực tuyến.

Từ người tìm việc trở thành công cụ của đường dây lừa đảo

Sau khi đến địa điểm do người tuyển dụng bố trí, người lao động có thể bị đưa đến nơi hoàn toàn khác với thông tin ban đầu. Hộ chiếu, căn cước, điện thoại hoặc tiền bạc bị thu giữ; việc liên lạc với gia đình và đi lại bị kiểm soát.

Ảnh minh họa.

Công việc thực tế không phải nhập dữ liệu hoặc chăm sóc khách hàng thông thường. Người lao động có thể bị ép sử dụng tài khoản mạng xã hội giả, gọi điện, nhắn tin làm quen, giả danh cơ quan nhà nước, nhân viên ngân hàng hoặc người có nhu cầu đầu tư để lừa nạn nhân chuyển tiền.

Các đường dây còn đặt ra “chỉ tiêu” về số người tiếp cận hoặc số tiền chiếm đoạt. Người không hoàn thành có thể bị đe dọa, yêu cầu gia đình nộp tiền hoặc bị chuyển cho một cơ sở khác. Thực tế những vụ việc được Bộ Công an phản ánh cho thấy lời hứa về mức lương cao, công việc đơn giản có thể nhanh chóng biến thành tình trạng bị kiểm soát và cưỡng ép tham gia lừa đảo.

Những dấu hiệu cần dừng lại để kiểm tra

Người dân cần đặc biệt cảnh giác khi lời mời tuyển dụng có một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

- Mức lương cao bất thường nhưng không yêu cầu trình độ, kỹ năng hoặc kinh nghiệm.

- Tuyển dụng hoàn toàn qua tài khoản mạng xã hội; không có địa chỉ doanh nghiệp và người đại diện rõ ràng.

- Không tổ chức phỏng vấn chính thức hoặc chỉ phỏng vấn qua tin nhắn.

- Không cung cấp hợp đồng lao động hoặc gửi hợp đồng sơ sài, không xác định cụ thể nơi làm việc.

- Hứa bao toàn bộ chi phí đi lại, ăn ở và đưa đón qua biên giới.

- Yêu cầu giao hộ chiếu, căn cước, điện thoại, SIM hoặc tài khoản ngân hàng.

- Thúc giục đi ngay, không cho người lao động thời gian xác minh.

- Yêu cầu giữ bí mật, không thông báo cho gia đình về công việc và hành trình.

- Hướng dẫn đi theo đường mòn, lối mở hoặc xuất cảnh không qua cửa khẩu.

- Thay đổi địa điểm, phương tiện hoặc người đón vào thời điểm sắp lên đường.

Chỉ một dấu hiệu bất thường cũng cần được kiểm tra. Nếu nhiều dấu hiệu cùng xuất hiện, người lao động nên dừng chuyến đi và thông báo cho người thân hoặc cơ quan chức năng.

Năm việc phải kiểm tra trước khi nhận việc ở nước ngoài

1. Xác minh doanh nghiệp và người tuyển dụng

Người lao động cần yêu cầu cung cấp đầy đủ tên doanh nghiệp, địa chỉ trụ sở, người đại diện, lĩnh vực hoạt động và thông tin liên hệ chính thức. Không nên chỉ dựa vào hình ảnh văn phòng, giấy chứng nhận hoặc danh thiếp do người tuyển dụng gửi qua mạng.

Cần chủ động kiểm tra thông tin qua nguồn chính thức, liên hệ trực tiếp với doanh nghiệp và tìm hiểu xem đơn vị đó có chức năng tuyển dụng, đưa người lao động ra nước ngoài hay không.

2. Yêu cầu hợp đồng rõ ràng

Hợp đồng phải thể hiện cụ thể công việc, địa điểm làm việc, thời gian lao động, tiền lương, nơi ở, chi phí, chế độ bảo hiểm, trách nhiệm của các bên và điều kiện chấm dứt hợp đồng.

Không ký giấy trắng, giấy chưa điền đầy đủ nội dung hoặc văn bản bằng ngôn ngữ mà mình không hiểu. Người lao động cần giữ một bản hợp đồng và gửi bản sao cho gia đình trước khi lên đường.

3. Chỉ xuất cảnh qua con đường hợp pháp

Người dân chỉ xuất, nhập cảnh qua cửa khẩu và thực hiện đầy đủ thủ tục theo quy định. Không tin lời giải thích rằng đi theo đường mòn, lối mở sẽ “nhanh hơn”, “tiết kiệm chi phí” hoặc “sang đó mới làm giấy tờ”.

Theo cảnh báo của Cục Quản lý xuất nhập cảnh, xuất nhập cảnh trái phép có thể khiến công dân trở thành người cư trú bất hợp pháp, không được bảo đảm đầy đủ các chính sách lao động, y tế, an sinh và gặp khó khăn khi cần bảo hộ hoặc giải quyết vấn đề pháp lý.

4. Bảo vệ giấy tờ và danh tính số

Không giao hộ chiếu, căn cước, SIM, thẻ ngân hàng hoặc điện thoại cho người môi giới giữ ngoài trường hợp thực hiện thủ tục hợp pháp và có căn cứ rõ ràng.

Không cung cấp mật khẩu, mã OTP, dữ liệu sinh trắc học; không mở tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử theo yêu cầu của người tuyển dụng. Những thông tin này có thể bị sử dụng để thực hiện hành vi lừa đảo hoặc che giấu dòng tiền phạm tội.

5. Chuẩn bị phương án an toàn

Trước khi đi, người lao động cần gửi cho gia đình thông tin về người tuyển dụng, doanh nghiệp, địa chỉ làm việc, phương tiện, hành trình và thời gian dự kiến liên lạc.

Nên lưu bản sao giấy tờ, hợp đồng, vé xe, ảnh người môi giới và nội dung trao đổi ở một thiết bị hoặc tài khoản khác. Gia đình và người lao động có thể thống nhất một câu hỏi hoặc tín hiệu riêng để nhận biết khi người lao động đang bị kiểm soát.

Nếu đang trên đường và phát hiện dấu hiệu bất thường

Khi người đón thay đổi hành trình, thu giữ giấy tờ, yêu cầu tắt điện thoại hoặc đưa đến khu vực không đúng thỏa thuận, cần ưu tiên bảo đảm an toàn:

- Không tiếp tục di chuyển đến nơi vắng người nếu có điều kiện dừng lại an toàn.

- Tìm đến cửa khẩu, trụ sở cơ quan chức năng, khu vực công cộng hoặc nơi có người hỗ trợ.

- Thông báo vị trí, phương tiện, đặc điểm người đi cùng cho người thân.

- Không tự ý đối đầu, đe dọa hoặc cố giành lại tài sản nếu có nguy cơ bị xâm hại.

- Lưu lại tin nhắn, lịch sử cuộc gọi, vị trí, biển số phương tiện và thông tin người môi giới nếu có thể thực hiện an toàn.

Nếu đã ra nước ngoài và bị kiểm soát, người lao động cần tìm cơ hội liên hệ với cơ quan đại diện Việt Nam, cơ quan chức năng sở tại hoặc người thân tin cậy. Nội dung liên lạc nên ngắn gọn, tập trung vào vị trí, tình trạng hiện tại, đặc điểm nơi đang bị giữ và nhu cầu hỗ trợ.

Gia đình cần làm gì khi người thân có dấu hiệu bị lừa?

Khi nhận được thông tin người thân bị giữ giấy tờ, kiểm soát hoặc yêu cầu nộp tiền để được trở về, gia đình cần bình tĩnh xác minh và báo ngay cơ quan Công an nơi gần nhất.

Không nên tự đi gặp người môi giới, hẹn giao tiền tại khu vực biên giới hoặc chuyển tiền theo chỉ dẫn của tài khoản lạ khi chưa được cơ quan chức năng hướng dẫn. Việc đăng toàn bộ thông tin cá nhân, hình ảnh và dữ liệu chưa kiểm chứng lên mạng xã hội cũng có thể ảnh hưởng đến sự an toàn của người bị hại và quá trình xác minh.

Gia đình cần cung cấp cho cơ quan chức năng các tài liệu đang có như ảnh người tuyển dụng, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội, số tài khoản nhận tiền, biển số phương tiện, lịch trình và nội dung trao đổi.

Nhận diện đúng để bảo vệ người bị cưỡng ép

Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, xác định hành vi tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp, chuyển giao hoặc tiếp nhận người nhằm cưỡng bức lao động bằng thủ đoạn lừa gạt, đe dọa hoặc thủ đoạn khác có thể thuộc hành vi mua bán người. Việc xác định một người có phải là nạn nhân hay không phải dựa trên quá trình xác minh của cơ quan có thẩm quyền và hoàn cảnh cụ thể của từng vụ việc.

Người bị cưỡng ép cần trình bày trung thực quá trình được tuyển dụng, di chuyển, quản lý và công việc đã bị buộc thực hiện. Luật hiện hành quy định các quyền bảo vệ, hỗ trợ đối với nạn nhân và người đang trong quá trình được xác định là nạn nhân mua bán người.

Khi phát hiện lời mời tuyển dụng có dấu hiệu bất thường, người dân có thể mang nội dung tin nhắn, thông tin tài khoản, số điện thoại và tài liệu liên quan đến cơ quan Công an nơi gần nhất để được hướng dẫn, xác minh. Việc kiểm tra trước khi lên đường có thể giúp ngăn chặn nguy cơ bị đưa qua biên giới, cưỡng ép lao động hoặc biến thành công cụ của các đường dây lừa đảo./.

Minh Long