Phát hiện tài khoản nghi mua bán ma túy thì phải làm gì?

Không gian mạng đang trở thành môi trường bị tội phạm ma túy lợi dụng để tiếp cận người mua, quảng cáo trá hình, trao đổi thông tin, thanh toán, giao nhận và che giấu hành vi phạm tội. Các đối tượng có thể sử dụng tài khoản mạng xã hội ảo, nhóm kín, ứng dụng nhắn tin, tiếng lóng, hình ảnh ẩn dụ, dịch vụ giao hàng, chuyển phát nhanh và thanh toán điện tử để thực hiện hành vi mua bán, tàng trữ, vận chuyển, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy. Vì vậy, mỗi người dân khi sử dụng mạng xã hội cần biết cách nhận diện dấu hiệu nghi vấn và xử lý đúng khi phát hiện thông tin liên quan đến ma túy.

Trên thực tế, không phải tài khoản nghi mua bán ma túy nào cũng công khai thể hiện hành vi phạm tội. Nhiều đối tượng chỉ đăng những nội dung úp mở như “hàng có sẵn”, “đồ vui”, “kẹo”, “nước”, “chill”, “bay”, “combo”, “tiệc kín”, “ai cần inbox”, “giao nhanh”, “kín đáo”, “bao an toàn”. Một số tài khoản không đăng bài công khai mà chỉ hoạt động trong nhóm kín, nhóm chat riêng hoặc kết bạn với người có nhu cầu rồi trao đổi qua tin nhắn. Có trường hợp đối tượng sử dụng hình ảnh bánh kẹo, đồ uống, thuốc lá điện tử, tinh dầu, thảo mộc, thực phẩm chức năng hoặc hàng “xách tay” để ngụy trang cho hoạt động mua bán ma túy.

Khi phát hiện tài khoản, bài đăng, bình luận, nhóm chat hoặc tin nhắn có dấu hiệu nghi vấn, điều đầu tiên người dân cần làm là giữ bình tĩnh và không tương tác sâu. Không nên nhắn tin hỏi thử, đặt mua thử, bình luận khiêu khích, chia sẻ rộng rãi hoặc tự ý tham gia nhóm để “tìm hiểu thêm”. Những hành động này có thể khiến người dân bị lôi kéo, bị theo dõi ngược, bị lợi dụng thông tin cá nhân hoặc vô tình làm lộ dấu hiệu khiến đối tượng xóa tài khoản, xóa tin nhắn, thay đổi phương thức hoạt động. Trong một số trường hợp, việc tò mò liên hệ hoặc đặt mua thử còn có thể khiến người dân tự đặt mình vào tình huống pháp lý rất nguy hiểm.

Người dân cần ghi nhớ nguyên tắc: phát hiện dấu hiệu nghi vấn thì không mua, không thử, không nhận hàng, không chuyển tiền, không giữ hộ, không giao hộ, không giới thiệu cho người khác, không tham gia nhóm kín và không phát tán thông tin chưa được kiểm chứng. Việc phòng ngừa tội phạm ma túy trên không gian mạng phải được thực hiện đúng cách, đúng pháp luật, tránh tâm lý hiếu kỳ hoặc hành động tự phát.

Bước tiếp theo là lưu giữ thông tin ban đầu một cách thận trọng. Người dân có thể chụp màn hình bài đăng, bình luận, tin nhắn, tên tài khoản, ảnh đại diện, đường dẫn tài khoản, tên nhóm, số điện thoại, thông tin chuyển khoản, mã vận đơn, địa chỉ giao nhận hoặc các nội dung liên quan nếu có. Việc lưu giữ thông tin cần nhằm mục đích cung cấp cho cơ quan chức năng, không phải để đăng tải, bình luận, suy diễn hoặc chia sẻ công khai trên mạng xã hội. Càng lưu giữ được thông tin ban đầu rõ ràng, việc tiếp nhận, xác minh, xử lý của cơ quan chức năng càng thuận lợi.

Ảnh minh họa.

Đối với đường dẫn tài khoản, bài viết hoặc nhóm nghi vấn, nếu có thể, người dân nên sao chép liên kết hoặc chụp màn hình thể hiện rõ tên tài khoản, thời gian đăng tải, nội dung nghi vấn và các thông tin liên hệ. Đối với tin nhắn riêng, cần lưu lại toàn bộ phần trao đổi có liên quan, nhất là nội dung mời chào, cách gọi hàng hóa, yêu cầu chuyển tiền, địa điểm giao nhận, số điện thoại, tài khoản ngân hàng hoặc hình ảnh sản phẩm. Đối với đơn hàng nghi vấn, cần lưu lại mã vận đơn, thông tin người gửi, người nhận, địa chỉ giao nhận, thời gian, hình ảnh bao bì nếu có điều kiện và bảo đảm an toàn.

Tuy nhiên, người dân tuyệt đối không nên tự ý mở gói hàng nghi vấn, nếm thử, sử dụng thử, vứt bỏ, tiêu hủy hoặc chuyển cho người khác. Nếu phát hiện bưu phẩm, gói hàng, sản phẩm có dấu hiệu liên quan đến ma túy, cần giữ nguyên hiện trạng trong khả năng cho phép, hạn chế tiếp xúc trực tiếp và báo ngay cho cơ quan Công an nơi gần nhất để được hướng dẫn xử lý. Trường hợp có người đã sử dụng sản phẩm nghi vấn và xuất hiện biểu hiện bất thường về sức khỏe như chóng mặt, buồn nôn, lơ mơ, kích động, hoảng loạn, mất kiểm soát, tim đập nhanh, mệt mỏi, ngủ li bì hoặc rối loạn tâm thần, cần ưu tiên đưa đến cơ sở y tế gần nhất, đồng thời cung cấp thông tin về sản phẩm đã sử dụng cho cơ sở y tế và cơ quan chức năng.

Khi đã có thông tin nghi vấn, người dân cần báo cho cơ quan Công an nơi gần nhất, Công an cấp xã, phường, đặc khu hoặc đơn vị nghiệp vụ có thẩm quyền để được tiếp nhận, hướng dẫn, xác minh theo quy định. Nội dung báo tin nên rõ ràng, ngắn gọn, nêu được phát hiện ở đâu, tài khoản hoặc nhóm nào, nội dung nghi vấn là gì, có thông tin người bán, người mua, địa điểm giao nhận, số điện thoại, tài khoản ngân hàng, mã vận đơn hay không. Nếu có ảnh chụp màn hình, đường dẫn hoặc tài liệu liên quan thì cung cấp kèm theo để phục vụ công tác xác minh.

Người dân không nên vì lo ngại phiền phức mà im lặng khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn. Tội phạm ma túy trên không gian mạng thường lợi dụng sự thờ ơ, tâm lý “không phải việc của mình”, hoặc sự thiếu hiểu biết của người sử dụng mạng để tiếp tục hoạt động. Một thông tin báo đúng lúc có thể giúp cơ quan chức năng phát hiện tài khoản vi phạm, ngăn chặn một giao dịch ma túy, bảo vệ thanh thiếu niên khỏi bị lôi kéo hoặc góp phần làm rõ đường dây phạm tội.

Đối với phụ huynh, khi phát hiện con em tương tác với tài khoản nghi vấn, tham gia nhóm kín, nhận tin nhắn mời chào, nhận bưu phẩm lạ hoặc sử dụng tiếng lóng liên quan đến ma túy, cần bình tĩnh xử lý. Không nên vội vàng đánh mắng, xúc phạm, công khai sự việc hoặc tự ý nhắn tin đối đầu với đối tượng nghi vấn. Trước hết, phụ huynh cần trò chuyện riêng với con, tìm hiểu nguyên nhân, mức độ liên quan, xác định con chỉ bị tiếp cận, bị rủ rê, đã tương tác, đã nhận hàng hay đã sử dụng sản phẩm nghi vấn. Trên cơ sở đó, gia đình cần phối hợp với nhà trường, chính quyền cơ sở và cơ quan Công an để được hướng dẫn xử lý phù hợp.

Đối với học sinh, sinh viên, đoàn viên, thanh niên, khi phát hiện bạn bè bị rủ rê, tham gia nhóm nghi vấn, nhận hàng lạ, sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc hoặc có biểu hiện liên quan đến ma túy, cần báo cho người lớn đáng tin cậy như cha mẹ, thầy cô, cán bộ đoàn, hội hoặc cơ quan Công an. Không nên vì nể bạn, sợ mất tình bạn, sợ bị trách móc hoặc sợ liên lụy mà im lặng. Sự im lặng có thể khiến bạn bè tiếp tục bị lôi kéo sâu hơn, thậm chí đối mặt với hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe và pháp luật.

Đối với người làm nghề giao hàng, chuyển phát, vận chuyển, cần đặc biệt cảnh giác với các đơn hàng có dấu hiệu bất thường. Đó có thể là đơn hàng không rõ người gửi, người nhận; hàng được đóng gói quá kỹ; yêu cầu không kiểm tra; giao nhận tại địa điểm vắng, thay đổi liên tục; tiền công cao bất thường; người gửi hoặc người nhận né tránh cung cấp thông tin; yêu cầu xóa tin nhắn hoặc không liên hệ qua kênh chính thức. Khi gặp dấu hiệu nghi vấn, người giao hàng cần báo cho đơn vị quản lý, từ chối thực hiện nếu có căn cứ không bảo đảm an toàn, đồng thời thông tin cho cơ quan chức năng khi cần thiết. Việc cảnh giác không chỉ góp phần phòng, chống tội phạm mà còn bảo vệ chính người vận chuyển khỏi nguy cơ bị lợi dụng.

Đối với chủ cơ sở kinh doanh dịch vụ Internet, quán cà phê, nhà nghỉ, khách sạn, nhà trọ, cơ sở lưu trú, quán karaoke, quán giải trí, cần quan tâm các biểu hiện bất thường như nhóm người tụ tập kín đáo, sử dụng sản phẩm lạ, giao nhận hàng nhiều lần, liên tục thay đổi người đến, yêu cầu phòng riêng, có biểu hiện sử dụng chất kích thích hoặc trao đổi qua mạng với nội dung nghi vấn. Khi phát hiện dấu hiệu liên quan đến ma túy, chủ cơ sở cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an, không bao che, không tiếp tay, không vì lợi ích kinh doanh mà bỏ qua hành vi vi phạm.

Một vấn đề cần lưu ý là không nên tự ý đăng tải công khai thông tin tài khoản nghi vấn lên mạng xã hội để “cảnh báo” khi chưa có kết luận của cơ quan chức năng. Việc đăng tải thiếu kiểm chứng có thể gây ảnh hưởng đến cá nhân, tổ chức khác; làm lộ thông tin tố giác; khiến đối tượng xóa dấu vết, bỏ trốn hoặc thay đổi phương thức hoạt động; thậm chí người đăng tải có thể gặp rủi ro pháp lý nếu thông tin sai sự thật. Cách làm đúng là cung cấp thông tin cho cơ quan có thẩm quyền để xác minh, xử lý theo quy định.

Người dân cũng cần tránh tâm lý “thử báo xem sao” nhưng lại cung cấp thông tin không rõ ràng, suy diễn hoặc cắt ghép. Khi báo tin, cần trung thực, khách quan, cung cấp đúng những gì mình phát hiện, không thêm bớt, không quy kết thay cơ quan chức năng. Nếu chỉ là dấu hiệu nghi vấn, cần nêu rõ là nghi vấn. Việc xác định có hành vi vi phạm pháp luật hay không thuộc thẩm quyền của cơ quan chức năng trên cơ sở xác minh, tài liệu, chứng cứ và quy định pháp luật.

Về trách nhiệm pháp lý, cần nhấn mạnh rằng người dân tuyệt đối không được đặt mua ma túy để “làm bằng chứng”, không được nhận hàng để “giúp Công an bắt đối tượng”, không được tự tổ chức theo dõi, chặn bắt, đe dọa hoặc xử lý người nghi vấn. Những hành động tự phát có thể gây nguy hiểm cho bản thân, làm ảnh hưởng đến quá trình điều tra, thậm chí khiến người thực hiện rơi vào tình huống vi phạm pháp luật. Phòng, chống tội phạm cần sự tham gia của nhân dân, nhưng phải được thực hiện bằng cách báo tin, phối hợp và tuân thủ hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền.

Mỗi người dân khi sử dụng mạng xã hội cần xây dựng thói quen cảnh giác. Không tham gia các hội nhóm có nội dung mập mờ, không kết bạn tùy tiện với tài khoản lạ, không tin lời quảng cáo sản phẩm “gây vui”, “thư giãn mạnh”, “không gây nghiện”, không cung cấp thông tin cá nhân cho người không rõ lai lịch, không cho mượn tài khoản ngân hàng, ví điện tử, sim điện thoại, giấy tờ tùy thân. Khi thấy nội dung nghi vấn, hãy dừng lại, lưu giữ thông tin cần thiết và báo cơ quan chức năng.

Phát hiện tài khoản nghi mua bán ma túy trên mạng không phải là việc xa lạ hay chỉ thuộc trách nhiệm của lực lượng chuyên trách. Trong môi trường số, mỗi người dân đều có thể bắt gặp dấu hiệu bất thường qua bài đăng, tin nhắn, nhóm kín, đơn hàng hoặc lời mời gọi. Điều quan trọng là phải xử lý đúng: không tò mò, không tham gia, không tiếp tay, không phát tán tùy tiện; biết lưu giữ thông tin, biết báo tin kịp thời và biết bảo vệ bản thân, gia đình, cộng đồng trước hiểm họa ma túy trên không gian mạng./.

Minh Long