Đối tượng Nguyễn Đình Thắng và BPSOS: Từ vỏ bọc “nhân quyền” đến bản án khủng bố

Bản án 11 năm tù đối với đối tượng Nguyễn Đình Thắng được tuyên tại phiên tòa sơ thẩm ngày 28/4/2026 của Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk đã khép lại vụ án liên quan đến vụ tấn công khủng bố xảy ra tại hai xã Ea Ktur và Ea Tiêu (huyện Cư Kuin cũ, tỉnh Đắk Lắk) ngày 11/6/2023. Tuy nhiên, điều thu hút sự chú ý không chỉ là mức án được tuyên, mà còn là hành trình dẫn tới phán quyết ấy. Vì sao người đứng đầu một tổ chức từng được biết đến với hoạt động hỗ trợ người tị nạn, sau đó mở rộng sang các lĩnh vực dân chủ, nhân quyền, dân tộc và tôn giáo, lại trở thành bị cáo trong một vụ án khủng bố? Để trả lời câu hỏi đó, cần lần theo những mốc thời gian và những sự kiện nối tiếp nhau, từ quá trình hình thành, thay đổi định hướng hoạt động của BPSOS đến những mối liên hệ và sự kiện dẫn tới vụ tấn công khủng bố ngày 11/6/2023 và phiên tòa sơ thẩm ngày 28/4/2026.

Phía sau phán quyết của tòa án

Phiên tòa sơ thẩm ngày 28/4/2026 tại Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk đánh dấu lần đầu tiên đối tượng Nguyễn Đình Thắng, người đứng đầu tổ chức “Ủy ban cứu người vượt biển (BPSOS), bị xét xử trước tòa án Việt Nam về tội “Khủng bố” liên quan đến vụ tấn công khủng bố xảy ra tại hai xã Ea Ktur và Ea Tiêu ngày 11/6/2023. Kết thúc phiên tòa, Hội đồng xét xử tuyên phạt bị cáo 11 năm tù.

Sau vụ tấn công khủng bố tại Đắk Lắk, quá trình điều tra, truy tố và xét xử đã lần lượt làm rõ vai trò của nhiều tổ chức và cá nhân có liên quan. Trong tiến trình đó, đối tượng Nguyễn Đình Thắng, BPSOS cùng một số tổ chức khác liên tục được nhắc đến trong các thông báo của Bộ Công an, các quyết định tố tụng và tại phiên tòa sơ thẩm.

Để hiểu vì sao đối tượng Nguyễn Đình Thắng bị đưa ra xét xử, cần nhìn lại những sự kiện diễn ra trước khi phiên tòa được mở, từ quá trình hình thành và thay đổi trong hoạt động của BPSOS đến sự xuất hiện của các tổ chức, cá nhân có liên quan. Chính những mốc thời gian ấy sẽ giúp lý giải vì sao đối tượng Nguyễn Đình Thắng bị xét xử về tội “Khủng bố” và bị tuyên phạt 11 năm tù.

Sự chuyển hướng của BPSOS

“Ủy ban cứu người vượt biển” (tên tiếng Anh là Boat People SOS – BPSOS) được thành lập năm 1980 tại bang California (Hoa Kỳ). Trong giai đoạn đầu, tổ chức này được biết đến với các hoạt động hỗ trợ người Việt vượt biển, người tị nạn và người nhập cư sau năm 1975. Các chương trình chủ yếu tập trung vào hỗ trợ pháp lý, kết nối cộng đồng và trợ giúp người Việt ổn định cuộc sống tại Hoa Kỳ cũng như một số quốc gia khác.

Năm 1988, đối tượng Nguyễn Đình Thắng tham gia BPSOS với vai trò cộng tác viên. Hai năm sau, Thắng trở thành Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc và trực tiếp điều hành tổ chức. Từ thời điểm này, phạm vi hoạt động của BPSOS dần mở rộng, không còn giới hạn ở các chương trình hỗ trợ người tị nạn mà chuyển sang các lĩnh vực liên quan đến dân chủ, nhân quyền, dân tộc và tôn giáo. BPSOS đồng thời triển khai nhiều diễn đàn, dự án và kênh truyền thông như “Đề án Dân quyền”, “Mạch Sống Media” và “Bàn Tròn Đa Tôn Giáo Việt Nam” nhằm thu thập thông tin, vận động chính sách và kết nối các nhóm, tổ chức có cùng mối quan tâm. Theo thông báo của Bộ Công an, các hoạt động này được xác định nhằm phục vụ việc chống phá Việt Nam.

Sự chuyển hướng trong hoạt động của BPSOS không chỉ làm thay đổi phạm vi hoạt động của tổ chức này mà còn từng bước mở rộng mạng lưới thông qua nhiều tổ chức, nhóm và cá nhân ở trong và ngoài nước, trong đó có các tổ chức sau này bị Bộ Công an thông báo là tổ chức khủng bố. Đây cũng là một trong những cơ sở để Bộ Công an đưa BPSOS vào danh sách tổ chức liên quan đến khủng bố theo quy định của pháp luật.

Ngày 14/02/2025, Bộ Công an thông báo đưa BPSOS vào danh sách tổ chức liên quan đến khủng bố. Theo thông báo của Bộ Công an, trong quá trình hoạt động, BPSOS mở rộng phạm vi ảnh hưởng thông qua nhiều tổ chức, nhóm và cá nhân ở nước ngoài. Tổ chức này được xác định thu thập thông tin về các vấn đề dân chủ, nhân quyền, dân tộc và tôn giáo để phục vụ hoạt động vận động đối với một số tổ chức, cá nhân và chính giới nước ngoài; đồng thời duy trì mối liên hệ với nhiều tổ chức, nhóm và cá nhân có hoạt động chống Nhà nước Việt Nam.

Quá trình hình thành và thay đổi trong hoạt động của BPSOS là một trong những cơ sở để lý giải vì sao tổ chức này xuất hiện trong vụ án xảy ra tại Đắk Lắk. Tuy nhiên, để thấy rõ hơn mối liên hệ đó, cần nhìn tiếp vào mạng lưới các tổ chức, cá nhân gắn với đối tượng Nguyễn Đình Thắng và BPSOS.

Những mắt xích trong mạng lưới

Những thay đổi trong hoạt động của BPSOS giúp lý giải một phần vì sao tổ chức này xuất hiện trong vụ án khủng bố xảy ra tại Đắk Lắk. Tuy nhiên, chỉ nhìn vào riêng BPSOS vẫn chưa đủ. Để thấy rõ hơn vai trò của tổ chức này, cần nhìn vào mạng lưới các tổ chức, cá nhân và đầu mối được hình thành trong quá trình hoạt động.

Trong mạng lưới đó, đối tượng Nguyễn Đình Thắng giữ vai trò trung tâm với cương vị Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc BPSOS. Với vai trò điều hành, Thắng trực tiếp kết nối nhiều chương trình, dự án và các nhóm hoạt động ở nước ngoài. Từ đây, mạng lưới tiếp tục mở rộng với hai tổ chức đáng chú ý là “Nhóm Hỗ trợ người Thượng” (tên tiếng Anh là Montagnards Support Group Inc. - MSGI) và tổ chức “Người Thượng vì công lý” (tên tiếng Anh là Montagnards Stand for Justice - MSFJ).

MSGI được thành lập tại Hoa Kỳ năm 2011, trong khi MSFJ được thành lập tại Thái Lan năm 2019 trước khi chuyển hoạt động sang Hoa Kỳ. Dù được thành lập ở những thời điểm khác nhau và không thể hiện quan hệ trực thuộc lẫn nhau, cả hai đều xuất hiện trong mối liên hệ với BPSOS và đối tượng Nguyễn Đình Thắng. Ngày 06/3/2024, Bộ Công an thông báo đưa cả MSGI và MSFJ vào danh sách tổ chức khủng bố. Theo các thông báo của Bộ Công an, MSGI và MSFJ có nhiều điểm tương đồng về mục tiêu và phương thức hoạt động. Cả hai đều được xác định có các hoạt động lôi kéo, tuyển mộ, huấn luyện, hỗ trợ nguồn lực để thực hiện các hành vi khủng bố, giết hại cán bộ và người dân, phá hoại tài sản; đồng thời cùng hướng tới mục tiêu thành lập “nhà nước riêng” ở Tây Nguyên.

Từ các tổ chức ở nước ngoài, mạng lưới này tiếp tục kết nối với các đầu mối trong nước. Theo nội dung bản án, nhiều đối tượng đã thiết lập liên hệ, tiếp nhận sự hỗ trợ hoặc tham gia vào các hoạt động có liên quan. Những mối liên hệ này là một trong những nội dung được xem xét và làm rõ trong quá trình xét xử vụ án.

Qua sơ đồ có thể thấy, mỗi tổ chức và mỗi cá nhân giữ một vị trí, vai trò khác nhau trong mạng lưới. Điều đáng chú ý không chỉ là mối liên hệ giữa các tổ chức và cá nhân này, mà còn ở việc những mối liên hệ đó xuất hiện như thế nào trong vụ án xảy ra tại Đắk Lắk. Những nội dung được nêu trong cáo trạng và bản án sẽ làm rõ các mối liên hệ đó ở phần tiếp theo.

Những mối liên hệ dẫn đến vụ án

Điều khiến mạng lưới này trở nên đáng chú ý không chỉ nằm ở sự hiện diện của các tổ chức và cá nhân, mà còn ở cách những mối liên hệ giữa họ xuất hiện trong vụ án xảy ra tại Đắk Lắk. Những nội dung được nêu trong cáo trạng và bản án đã từng bước làm rõ các mối liên hệ đó.

Trong số các tổ chức được nhắc đến, MSFJ xuất hiện với vai trò nổi bật. Theo bản án sơ thẩm, đối tượng Nguyễn Đình Thắng là người chỉ đạo thành lập và điều hành tổ chức này. Thông qua MSFJ, nhiều hoạt động được triển khai hướng đến khu vực Tây Nguyên, trong đó có việc thiết lập và duy trì liên hệ với một số đối tượng trong nước.

Bản án cũng cho thấy, các mối liên hệ này không được hình thành trong thời gian ngắn mà diễn ra qua nhiều giai đoạn. Một số đối tượng trong nước đã thiết lập liên hệ với các tổ chức ở nước ngoài, tham gia các hoạt động, tiếp nhận sự hỗ trợ hoặc thực hiện các nội dung được phân công. Đây là một trong những căn cứ được xem xét khi đánh giá vai trò của từng bị cáo và những người có liên quan trong vụ án.

Đối với đối tượng Nguyễn Đình Thắng, cáo trạng và bản án xác định bị cáo là người chỉ đạo thành lập, quản lý và điều hành MSFJ; đồng thời nêu các nội dung liên quan đến việc chỉ đạo, lôi kéo và hỗ trợ các đối tượng thực hiện vụ tấn công khủng bố xảy ra tại hai xã Ea Ktur và Ea Tiêu ngày 11/6/2023. Trên cơ sở đó, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Lắk truy tố đối tượng Nguyễn Đình Thắng về tội "Khủng bố" theo Điều 299 Bộ luật Hình sự. Kết thúc phiên tòa sơ thẩm, Hội đồng xét xử tuyên phạt bị cáo 11 năm tù.

Những nội dung được xem xét tại phiên tòa không chỉ góp phần làm rõ vai trò của các tổ chức và cá nhân có liên quan, mà còn lý giải vì sao đối tượng Nguyễn Đình Thắng cùng BPSOS, MSFJ và các đầu mối liên quan xuất hiện trong quá trình xử lý vụ án. Những nội dung này cũng là cơ sở để quá trình điều tra, khởi tố, truy tố và xét xử vụ án tiếp tục được triển khai theo quy định của pháp luật.

Từ điều tra đến bản án

Sau vụ tấn công khủng bố ngày 11/6/2023 tại hai xã Ea Ktur và Ea Tiêu, các cơ quan tiến hành tố tụng từng bước triển khai hoạt động điều tra, xác minh và xử lý vụ án theo quy định của pháp luật. Cùng với việc làm rõ hành vi của các đối tượng trực tiếp tham gia vụ án, vai trò của một số tổ chức và cá nhân ở nước ngoài cũng được xem xét trên cơ sở các tài liệu, chứng cứ thu thập trong quá trình điều tra.

Ngày 06/3/2024, Bộ Công an thông báo đưa hai tổ chức “Người Thượng vì công lý” (MSFJ) và “Nhóm Hỗ trợ người Thượng” (MSGI) vào danh sách tổ chức khủng bố. Tiếp đó, ngày 14/02/2025, Bộ Công an thông báo đưa BPSOS vào danh sách tổ chức liên quan đến khủng bố và đối tượng Nguyễn Đình Thắng vào danh sách cá nhân liên quan đến khủng bố theo quy định của pháp luật. Đây là những quyết định có ý nghĩa quan trọng trong quá trình xử lý vụ án và triển khai các biện pháp phòng, chống khủng bố theo quy định của pháp luật.

Trên cơ sở kết quả điều tra, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Lắk truy tố đối tượng Nguyễn Đình Thắng về tội “Khủng bố” theo điểm a, b khoản 2 Điều 299 Bộ luật Hình sự. Tại phiên tòa sơ thẩm ngày 28/4/2026, Hội đồng xét xử tuyên phạt bị cáo 11 năm tù. Bản án khép lại giai đoạn xét xử sơ thẩm đối với đối tượng Nguyễn Đình Thắng, đồng thời phản ánh kết quả của toàn bộ quá trình điều tra, truy tố và xét xử theo quy định của pháp luật.

Nhìn lại toàn bộ các mốc thời gian từ sau vụ tấn công khủng bố ngày 11/6/2023 đến phiên tòa sơ thẩm ngày 28/4/2026 có thể thấy, phán quyết của Tòa án được hình thành trên cơ sở kết quả điều tra, truy tố và xét xử theo quy định của pháp luật. Từ đây, vụ án khép lại ở giai đoạn xét xử sơ thẩm, đồng thời để lại những bài học về công tác nhận diện, phòng ngừa và đấu tranh với các hoạt động mà cơ quan chức năng xác định là xâm phạm an ninh quốc gia và liên quan đến khủng bố.

Phiên tòa sơ thẩm ngày 28/4/2026 tại Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk đã khép lại với bản án 11 năm tù đối với đối tượng Nguyễn Đình Thắng. Phán quyết của Hội đồng xét xử không chỉ dựa trên những nội dung được xem xét tại phiên tòa, mà còn là kết quả của cả một quá trình điều tra, truy tố và xét xử kéo dài gần ba năm sau vụ tấn công xảy ra tại hai xã Ea Ktur và Ea Tiêu ngày 11/6/2023.

Từ quá trình hình thành và sự chuyển hướng trong hoạt động của BPSOS, đến sự xuất hiện của MSFJ, MSGI cùng các đầu mối liên quan trong vụ án, có thể thấy bản án ngày 28/4/2026 là kết quả của nhiều diễn biến nối tiếp nhau trong suốt quá trình xử lý vụ án. Chỉ khi đặt các mốc thời gian và sự kiện ấy trong mối liên hệ với nhau mới có thể nhìn nhận đầy đủ và toàn diện hơn quá trình dẫn tới phiên tòa sơ thẩm.

Phiên tòa đã khép lại, nhưng những bài học từ vụ án vẫn còn nguyên giá trị. Từ vụ tấn công khủng bố ngày 11/6/2023 đến những nội dung được làm rõ trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử và bản án sơ thẩm có thể thấy, việc lợi dụng các danh nghĩa như nhân quyền, dân chủ, dân tộc và tôn giáo để tập hợp lực lượng, chỉ đạo hoặc tổ chức các hoạt động vi phạm pháp luật có thể dẫn đến những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Những diễn biến của vụ án cũng là lời cảnh báo để mỗi người dân nâng cao nhận thức pháp luật, tỉnh táo trước những thông tin, lời kêu gọi và các hình thức dụ dỗ, kích động, không để bị đối tượng Nguyễn Đình Thắng, BPSOS và các tổ chức, cá nhân mà cơ quan chức năng xác định có hoạt động vi phạm pháp luật lợi dụng lôi kéo tham gia các hành vi xâm phạm an ninh quốc gia hoặc liên quan đến khủng bố, để rồi phải chịu trách nhiệm trước pháp luật, ảnh hưởng đến chính bản thân và gia đình.

Tuấn Dương