Ma túy không còn ở ngoài đường - Ma túy đã lên không gian mạng

Trong nhận thức thông thường của nhiều người, ma túy thường gắn với những địa điểm phức tạp về an ninh, trật tự; các tụ điểm ăn chơi, quán bar, karaoke, nhà nghỉ, hoặc những giao dịch lén lút ngoài xã hội. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, mạng xã hội, dịch vụ chuyển phát và thanh toán điện tử, tội phạm ma túy đã và đang thay đổi phương thức hoạt động. Ma túy không còn chỉ xuất hiện “ngoài đường”, mà đã len lỏi vào không gian mạng, tiếp cận người dùng thông qua điện thoại thông minh, máy tính, tài khoản mạng xã hội và các nhóm chat kín.

Đây là vấn đề đáng quan ngại, bởi không gian mạng có tốc độ lan truyền nhanh, phạm vi tiếp cận rộng, khả năng ẩn danh cao. Chỉ với một tài khoản ảo, một nhóm kín hoặc một ứng dụng nhắn tin, các đối tượng có thể tìm kiếm người mua, quảng cáo trá hình, trao đổi thông tin, thỏa thuận giá cả, phương thức giao nhận và thanh toán mà không cần gặp mặt trực tiếp. Người mua, người bán, thậm chí người giao hàng nhiều khi không biết rõ nhân thân của nhau. Chính đặc điểm này khiến tội phạm ma túy trên không gian mạng trở nên tinh vi, khó nhận diện hơn, đồng thời đặt ra yêu cầu mỗi người dân phải nâng cao cảnh giác.

Thủ đoạn phổ biến hiện nay là các đối tượng lập tài khoản mạng xã hội với tên giả, hình ảnh giả, thông tin cá nhân không rõ ràng; tham gia hoặc tạo lập các hội, nhóm kín để trao đổi, mua bán chất ma túy. Trong các nhóm này, chúng thường sử dụng tiếng lóng, ký hiệu riêng, hình ảnh ẩn dụ hoặc các cụm từ có vẻ vô hại nhằm tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng và người thân. Một số đối tượng còn lợi dụng các ứng dụng nhắn tin có tính năng mã hóa, xóa tin nhắn, ẩn danh để che giấu hành vi phạm tội.

Không chỉ mua bán trực tiếp qua tin nhắn, tội phạm ma túy còn lợi dụng sự phát triển của thương mại điện tử và dịch vụ giao hàng. Sau khi thỏa thuận, ma túy có thể được ngụy trang trong các gói hàng thông thường như thực phẩm, bánh kẹo, trà, linh kiện, mỹ phẩm, đồ lưu niệm hoặc các sản phẩm tiêu dùng khác. Hàng hóa được đóng gói kín, gửi qua dịch vụ chuyển phát, xe công nghệ, shipper hoặc đặt tại điểm hẹn để người mua tự đến nhận. Cách thức này nhằm hạn chế tiếp xúc trực tiếp, cắt đứt mối liên hệ giữa các đối tượng và gây khó khăn cho việc phát hiện. 

Một nguy cơ khác là ma túy đang được “khoác áo” bằng những tên gọi, hình thức và bao bì dễ gây tò mò, nhất là đối với thanh thiếu niên. Các chất ma túy, chất gây nghiện, chất hướng thần có thể được quảng cáo trá hình dưới dạng đồ uống, bánh, kẹo, tinh dầu thuốc lá điện tử, “hàng chill”, “đồ vui”, “kẹo”, “nước vui” hoặc những tên gọi khác. Những cách gọi này khiến người trẻ dễ chủ quan, lầm tưởng đó chỉ là sản phẩm giải trí, thử cho biết, không gây nghiện hoặc không nguy hiểm. Thực tế, chỉ một lần thử cũng có thể để lại hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe, tinh thần, học tập, công việc, tương lai và trách nhiệm pháp lý.

Đối với người dân, cần nhận thức rõ ràng: giao dịch ma túy qua mạng không làm thay đổi bản chất vi phạm pháp luật của hành vi. Dù mua bán, tàng trữ, vận chuyển, tổ chức sử dụng, môi giới, quảng cáo, hướng dẫn sử dụng hoặc tiếp tay bằng hình thức nào, nếu có đủ căn cứ theo quy định của pháp luật thì đều có thể bị xử lý nghiêm. Không gian mạng không phải là “vùng an toàn” để che giấu tội phạm. Mọi thông tin đăng tải, tin nhắn, giao dịch, chuyển khoản, hình ảnh, địa chỉ giao nhận đều có thể trở thành dấu vết điện tử phục vụ công tác xác minh, điều tra, xử lý.

Người dân cũng cần đặc biệt cảnh giác với các lời mời như “nhận hàng giúp”, “giữ đồ giúp”, “chuyển khoản hộ”, “giao hàng hộ”, “đến lấy đồ tại điểm hẹn”, “tham gia nhóm kín để giải trí”, “thử một lần cho biết”. Đây có thể là những cạm bẫy khiến người thiếu hiểu biết vô tình hoặc cố ý tham gia vào đường dây ma túy. Đối với người làm nghề giao hàng, vận chuyển, chuyển phát, cần kiểm tra thông tin đơn hàng trong phạm vi cho phép, cảnh giác với các đơn hàng bất thường, người gửi hoặc người nhận có biểu hiện né tránh, không cung cấp thông tin rõ ràng, thường xuyên thay đổi địa điểm giao nhận, yêu cầu giao hàng vào thời điểm vắng người hoặc nơi khuất.

Đối với gia đình, nhất là phụ huynh có con trong độ tuổi học sinh, sinh viên, cần quan tâm hơn đến việc sử dụng mạng xã hội của con em. Việc quản lý không chỉ là cấm đoán, mà quan trọng hơn là đồng hành, lắng nghe, hướng dẫn kỹ năng tự bảo vệ. Phụ huynh cần chú ý những biểu hiện bất thường như con tham gia nhiều nhóm kín không rõ mục đích, thường xuyên sử dụng tiếng lóng khó hiểu, có các khoản chuyển tiền bất thường, nhận nhiều bưu phẩm không rõ nguồn gốc, thay đổi giờ giấc sinh hoạt, sa sút học tập, có biểu hiện kích động, mệt mỏi, mất ngủ hoặc xa lánh gia đình.

Khi phát hiện tài khoản, hội nhóm, bài đăng, tin nhắn, đơn hàng hoặc cá nhân có dấu hiệu liên quan đến mua bán, tàng trữ, vận chuyển, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, người dân không nên tò mò tương tác, không bình luận, không chia sẻ, không liên hệ thử và tuyệt đối không tham gia giao dịch dưới bất kỳ hình thức nào. Cần lưu giữ thông tin cần thiết như tên tài khoản, đường dẫn, hình ảnh, nội dung tin nhắn, số điện thoại, địa chỉ giao nhận nếu có, sau đó kịp thời báo cho cơ quan Công an nơi gần nhất để được tiếp nhận, hướng dẫn, xử lý theo quy định.

Phòng, chống ma túy trên không gian mạng không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng. Mỗi gia đình, nhà trường, cơ quan, doanh nghiệp, người sử dụng mạng xã hội đều có vai trò quan trọng trong việc nhận diện, ngăn chặn và tố giác hành vi vi phạm. Khi người dân có kiến thức, có kỹ năng cảnh giác và chủ động phối hợp với cơ quan chức năng, các thủ đoạn lợi dụng không gian mạng để mua bán, lôi kéo sử dụng ma túy sẽ bị thu hẹp, góp phần giữ gìn an ninh, trật tự tại địa phương./.

Minh Long