TRẺ EM TRONG THỜI ĐẠI SỐ – CƠ HỘI ĐI CÙNG THÁCH THỨC

Sự phát triển mạnh mẽ của internet, mạng xã hội và các nền tảng số đã mở ra nhiều cơ hội cho trẻ em trong học tập, giải trí và tiếp cận tri thức. Chỉ với một thiết bị thông minh có kết nối internet, trẻ em ngày nay có thể học trực tuyến, tham gia các lớp học kỹ năng, tìm kiếm thông tin và giao lưu với bạn bè ở khắp nơi trên thế giới.

Tuy nhiên, không gian mạng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển toàn diện của trẻ em. Thực tế cho thấy các hành vi như bắt nạt trên mạng, dụ dỗ trẻ em tham gia các hội nhóm độc hại, phát tán hình ảnh nhạy cảm, xâm hại tình dục trẻ em qua mạng, lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc thu thập trái phép dữ liệu cá nhân trẻ em đang có xu hướng gia tăng.

Theo các cơ quan chức năng, trẻ em là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương do chưa có đầy đủ kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm để tự bảo vệ mình trước các nguy cơ trên môi trường số. Chính vì vậy, việc tăng cường các biện pháp bảo vệ trẻ em trên không gian mạng đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia.

Nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn đó, Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15 đã bổ sung nhiều quy định mới, trong đó nổi bật là Điều 16 về phòng, chống xâm hại trẻ em trên không gian mạng.

ĐIỂM MỚI NỔI BẬT TẠI ĐIỀU 16 LUẬT AN NINH MẠNG 2025

So với Luật An ninh mạng năm 2018, Luật An ninh mạng năm 2025 đã quy định cụ thể hơn về trách nhiệm bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.

Điều 16 xác định rõ trách nhiệm của:

·        Cơ quan quản lý nhà nước.

·        Cơ sở giáo dục.

·        Gia đình.

·        Người giám hộ.

·        Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng.

·        Các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Trong việc phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm hại trẻ em trên không gian mạng.

Đây là lần đầu tiên nội dung bảo vệ trẻ em trên không gian mạng được quy định toàn diện và cụ thể trong Luật An ninh mạng, thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Nhà nước đối với thế hệ tương lai của đất nước.

SO SÁNH VỚI LUẬT AN NINH MẠNG 2018

Luật An ninh mạng năm 2018 đã đề cập đến việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, tuy nhiên các quy định còn mang tính nguyên tắc chung.

Đến Luật An ninh mạng năm 2025, các quy định đã được cụ thể hóa hơn, đặc biệt là:

·        Xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể.

·        Tăng cường trách nhiệm của các nền tảng số.

·        Bổ sung các biện pháp ngăn chặn nội dung độc hại.

·        Đẩy mạnh bảo vệ dữ liệu cá nhân của trẻ em.

·        Nâng cao hiệu quả phối hợp giữa gia đình, nhà trường và cơ quan chức năng.

Những quy định này góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn hơn cho trẻ em trong thời đại số.

NHỮNG NGUY CƠ TRẺ EM THƯỜNG GẶP TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG

Bắt nạt trên mạng xã hội

Một số trẻ em bị xúc phạm, đe dọa hoặc cô lập thông qua mạng xã hội, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý và sức khỏe tinh thần.

Tiếp xúc với nội dung độc hại

Các nội dung bạo lực, khiêu dâm, mê tín dị đoan hoặc cổ xúy hành vi vi phạm pháp luật có thể tác động tiêu cực đến nhận thức và hành vi của trẻ.

Bị dụ dỗ, lôi kéo

Các đối tượng xấu có thể sử dụng mạng xã hội để kết bạn, làm quen rồi dụ dỗ trẻ em cung cấp thông tin cá nhân hoặc thực hiện các hành vi nguy hiểm.

Xâm hại tình dục trên không gian mạng

Một số đối tượng lợi dụng môi trường mạng để tiếp cận trẻ em, yêu cầu gửi hình ảnh riêng tư hoặc thực hiện hành vi xâm hại.

Lộ lọt dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân của trẻ em có thể bị thu thập, mua bán hoặc sử dụng trái phép nếu không được bảo vệ đúng cách.

MỘT SỐ VÍ DỤ THỰC TẾ

Ví dụ 1: Dụ dỗ qua mạng xã hội

Một học sinh trung học kết bạn với tài khoản lạ trên mạng xã hội. Sau thời gian trò chuyện, đối tượng yêu cầu gửi hình ảnh cá nhân rồi sử dụng các hình ảnh này để đe dọa, tống tiền.

Ví dụ 2: Bắt nạt trên không gian mạng

Một nhóm học sinh lập tài khoản giả để đăng tải thông tin sai sự thật nhằm xúc phạm bạn học. Hậu quả là nạn nhân rơi vào trạng thái lo lắng, mất tự tin và ảnh hưởng đến kết quả học tập.

Ví dụ 3: Tiếp cận nội dung độc hại

Nhiều trẻ em vô tình truy cập các trang web chứa nội dung bạo lực hoặc phản cảm do thiếu sự giám sát của gia đình.

Những vụ việc trên cho thấy việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội.

GIA ĐÌNH, NHÀ TRƯỜNG VÀ XÃ HỘI CẦN LÀM GÌ?

Đối với cha mẹ và người giám hộ

· Quan tâm, đồng hành cùng con khi sử dụng internet.

· Hướng dẫn kỹ năng nhận diện nguy cơ trên mạng.

· Thiết lập các công cụ kiểm soát phù hợp với độ tuổi.

Đối với nhà trường

· Tăng cường giáo dục kỹ năng số.

· Tuyên truyền kiến thức về an toàn thông tin.

· Phối hợp với gia đình trong quản lý học sinh.

Đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ

· Xây dựng cơ chế bảo vệ trẻ em.

· Kịp thời gỡ bỏ nội dung vi phạm.

· Ngăn chặn hành vi lợi dụng nền tảng để xâm hại trẻ em.

Đối với cộng đồng

· Chủ động phát hiện, tố giác hành vi vi phạm.

· Chung tay xây dựng môi trường mạng lành mạnh.

KHUYẾN NGHỊ ĐỐI VỚI TRẺ EM

Để tự bảo vệ mình trên không gian mạng, trẻ em cần:

Thứ nhất, không chia sẻ thông tin cá nhân cho người lạ.

Thứ hai, không gửi hình ảnh riêng tư cho bất kỳ ai trên mạng.

Thứ ba, không gặp mặt người quen qua mạng khi chưa có sự đồng ý của gia đình.

Thứ tư, báo ngay cho cha mẹ, thầy cô hoặc cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Thứ năm, chỉ sử dụng internet cho mục đích học tập, giải trí lành mạnh.

CHUNG TAY BẢO VỆ TRẺ EM TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG

Trẻ em là tương lai của đất nước. Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng chính là bảo vệ tương lai của dân tộc.

Việc bổ sung Điều 16 trong Luật An ninh mạng 2025 thể hiện quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh cho trẻ em Việt Nam.

Mỗi gia đình, nhà trường, cơ quan, tổ chức và mỗi người dân cần nâng cao trách nhiệm trong việc bảo vệ trẻ em trước các nguy cơ trên môi trường số./.

Hình ảnh kèm theo:

Ảnh: Infographic tuyên truyền Điều 16 Luật ANM.

Minh Long