Ánh sáng từ những cánh cửa mở: Niềm hy vọng tái hòa nhập của những người được đặc xá

Trong không khí trang nghiêm nhưng ấm áp của những ngày chuẩn bị đặc xá vừa qua, tại Trại tạm giam số 1, Công an tỉnh Tây Ninh, mỗi bước chân, mỗi ánh mắt của phạm nhân đều mang theo một cảm xúc rất riêng, vừa hồi hộp, vừa xúc động, xen lẫn niềm hy vọng về một ngày mai tươi sáng. Đặc xá không chỉ là sự khoan hồng của pháp luật mà còn là cánh cửa mở ra cơ hội làm lại cuộc đời cho những con người từng lầm lỡ, biết ăn năn, cải tạo tốt và khát khao trở về với gia đình, xã hội.

Những giọt nước mắt của sự thức tỉnh

Có mặt tại khu phân Trại tạm giam số 1 (Công an tỉnh Tây Ninh) trước những ngày công bố quyết định đặc xá, chúng tôi gặp phạm nhân N.V.H (ngụ ở Phường Trảng Bàng), đang chấp hành án phạt tù về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ, với án phạt tù là 3 năm, hiện đã chấp hành án phạt tù được 2 năm 6 tháng.

Phạm nhân N.V.H chia sẻ: Những ngày đầu vào đây, cán bộ quản giáo phân trại đã phổ biến những nội quy giam giữ, động viên, an ủi đồng thời giáo dục tư tưởng, sắp xếp công việc phù hợp sức khỏe. Bản thân cảm thấy phấn chấn hơn, vì vậy tôi cố gắng chấp hành nghiêm nội quy, quy định của Trại, vì được xếp loại tốt, mình mới hy vọng được giảm án để sớm về với gia đình…

Không giấu được xúc động khi nhắc đến cơ hội được xét đặc xá lần này. Giọng anh H nghẹn lại: “Có những đêm tôi không ngủ được, tối cứ nghĩ về lỗi lầm của mình gây ra. Chỉ vì một phút giây bất cẩn, mà bản thân đã gây tai nạn giao thông cho người khác gây hậu quả nghiêm trọng, bản thân vướng vào tù tội, con cái thiếu người chăm sóc… Khi nghe tin mình đủ điều kiện xét đặc xá, tôi thật sự biết ơn và coi đây là cơ hội cuối cùng để làm lại cuộc đời".

Đối với anh H, những tháng ngày cải tạo không chỉ là sự chấp hành hình phạt mà còn là hành trình tự nhìn lại bản thân. Anh chia sẻ, chính sự quan tâm, giáo dục của cán bộ quản giáo đã giúp anh thay đổi nhận thức, hiểu rõ giá trị của tự do và trách nhiệm với gia đình.

Cùng chung tâm trạng, chị N.T.T.H (ngụ Phường Tân Ninh) xúc động: “Ngày trước mới vào đây chấp hành án, tôi lo lắng, hối hận đủ thứ, tưởng đâu cuộc đời đã chấm hết. Thế nhưng khi vào đây rồi nhờ cán bộ quản giáo làm tốt công tác tư tưởng động viên giáo dục, tôi dần bình tĩnh và cảm thấy ăn năn với lỗi lầm của mình. Do tuổi trẻ bốc đồng, tôi đã phạm sai lầm. Ngay khi được cán bộ động viên, giáo dục tư tưởng… tôi dần hiểu ra, mọi thứ phải do mình vực dậy, có sai có sửa… vì vậy tôi đã cố gắng cải tạo, học tập, rèn luyện…nằm trong danh sách được xét đặc xá lần này, tôi chỉ mong ước trở về, làm lại từ đầu”…

Những lời tâm sự chân thành ấy không chỉ là sự ăn năn mà còn thể hiện khát vọng hướng thiện mạnh mẽ. Đó là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của công tác giáo dục, cải tạo trong môi trường giam giữ…

Để có được cơ hội đặc xá, mỗi phạm nhân đều phải trải qua quá trình cải tạo nghiêm túc, chấp hành tốt nội quy, tích cực lao động, học tập và thể hiện sự tiến bộ rõ rệt. Tại trại tạm giam, nhiều mô hình giáo dục, hướng nghiệp được triển khai hiệu quả, giúp phạm nhân không chỉ thay đổi nhận thức mà còn có thêm kỹ năng để tái hòa nhập cộng đồng.

Anh L.V.T (ngụ ở xã Châu Thành) cho biết “Trước đây tôi không có nghề nghiệp ổn định. Vào đây, tôi được định hướng học nghề, được hướng dẫn lao động. Giờ nếu được về, tôi tự tin có thể kiếm sống bằng chính sức lao động của mình.”

Không chỉ dừng lại ở việc định hướng tương lai học nghề, hướng nghiệp nhiều phạm nhân còn tích cực tham gia các buổi sinh hoạt, học tập pháp luật, từ đó nâng cao hiểu biết, tránh tái phạm. Sự thay đổi ấy không phải ngày một ngày hai mà là kết quả của cả một quá trình kiên trì, nỗ lực không ngừng.

Phạm nhân T cho biết thêm, cơ hội được đặc xá là điểm khởi đầu cho một hành trình mới. Hành trình ấy có thể còn nhiều khó khăn, thử thách, nhưng với sự quyết tâm và bài học từ quá khứ, những người được đặc xá hoàn toàn có thể viết lại cuộc đời mình.

Cảm hóa và yêu thương

Phía sau sự tiến bộ của các phạm nhân là sự tận tâm, trách nhiệm của lực lượng cán bộ quản giáo phân trại tạm giam. Không chỉ làm nhiệm vụ quản lý, họ còn là những người thầy, người định hướng, giúp phạm nhân nhận ra sai lầm và tìm lại con đường đúng đắn.

Thượng tá Phan Thế Bảo, Đội trưởng Phân Trại quản lý phạm nhân, Trại tạm giam số 1, Công an tỉnh cho biết: “Chính sách đặc xá của Nhà nước thể hiện rõ tính nhân văn, khoan hồng, tạo điều kiện cho những người thực sự cải tạo tốt có cơ hội trở về với xã hội. Chúng tôi luôn chú trọng công tác giáo dục, giúp phạm nhân nhận thức rõ sai lầm, từ đó tự giác sửa chữa và phấn đấu. Sau khi có quyết định đặc xá của Chủ tịch nước năm 2026, Trại tạm giam tổ chức cho phạm nhân nắm quyết định đồng thời niêm yết công khai. Cán bộ quản giáo hướng dẫn cho phạm nhân viết đơn đặc xá, đồng thời cho viết bản cam kết sau khi được đặc xá, sẽ chấp hành tốt chủ trương của được phương. Quá trình xét đặc xá được thực hiện công khai, minh bạch, đúng quy định pháp luật, đảm bảo lựa chọn đúng đối tượng. Những người được đề nghị đặc xá đều là những phạm nhân có quá trình cải tạo tốt, có ý thức chấp hành pháp luật và có khả năng tái hòa nhập cộng đồng…

Phạm nhân L.H.D (ngụ xã Châu Thành): “Chấp hành án tại Trại tạm giam số 1, chúng tôi luôn nhận được sự quan tâm của Ban Giám thị, cán bộ quản giáo. Được phố biến đầy đủ các quyền, nghĩa vụ của phạm nhân, một số kiến thức cơ bản về pháp luật, giáo dục công dân, các kỹ năng sống…qua đó, đã giúp chúng tôi nhận thức sâu sắc hơn lỗi lầm của mình, ăn năn với lỗi lầm của bản thân và mong được hưởng khoan hồng, khát khao hướng thiện làm lại cuộc đời, trở thành những con người có ích cho gia đình, xã hội”…

Đặc xá không chỉ là niềm vui của người được hưởng mà còn là niềm hạnh phúc của gia đình họ. Ở nơi xa, những người thân vẫn từng ngày chờ đợi, hy vọng người con, người chồng, người cha của mình trở về, làm lại cuộc đời.

Anh H (ngụ Phường Trảng Bàng) giọng nghẹn ngào chia sẻ: “Gần 3 năm chấp hành án, con cái bơ vơ khi thiếu vắng bóng cha, mẹ già cần người an ủi, vợ anh lầm lũi vừa chăm con, chăm mẹ, sắp xếp thời gian lên thăm anh..mọi gánh nặng oằn lên vai người vợ vốn nhỏ bé, giờ thêm nặng trĩu.. bởi vậy anh thấm thía cái giá của tự do’’ ánh mắt kiên định và quyết tâm làm luộc cuộc đời mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Có thể khẳng định, sự đón nhận của gia đình và xã hội sẽ là yếu tố quan trọng giúp người được đặc xá vững vàng hơn trên con đường tái hòa nhập. Bởi lẽ, sau những lỗi lầm, điều họ cần nhất chính là sự cảm thông, chia sẻ và cơ hội để chứng minh bản thân.

Cánh cửa mới mở ra tương lai, cuộc đời mới

Ngay khi có Quyết định của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2026, Công an tỉnh đã tham mưu UBND về tổ chức thực hiện đặc xá, trong đó chỉ đạo các sở, ban, ngành phối hợp thực hiện công tác đặc xá, từ khâu tuyên truyền, xét đề nghị đặc xá đến chuẩn bị các điều kiện tiếp nhận người được đặc xá về địa phương tái hòa nhập cộng đồng. Ban Giám đốc Công an tỉnh chỉ đạo 2 Trại Tạm giam (Trại tạm giam số 1 và số 2) thực hiện các quy trình trong xét, đề nghị đặc xá cho phạm nhân từ khâu: Công khai, niêm yết Quyết định đặc xá của Chủ tịch nước. Họp các tổ, đội phạm nhân, hướng dẫn phạm nhân viết đơn xin đặc xá; vận động thân nhân, gia đình tổ chức thực hiện các nghĩa vụ dân sự, bồi thường chưa thực hiện; xác minh tình hình ANTT địa phương; Hội đồng Trại Tạm giam, Tiếu ban chỉ đạo đặc xá Công an tỉnh họp, xét đánh giá từng trường hợp cụ thế và được Viện Kiểm sát thông qua và được Tổ thẩm định liên ngành Trung ương số 8 thẩm định thông qua. Sau đó tổ chức làm căn cước cho phạm nhân; tổ chức các lớp học đầu ra về các quy định về pháp luật cư trú, quy định xóa án tích, Luật TTATGT, giáo dục tư vấn nghề nghiệp, kỹ năng tái hòa nhập cộng đồng…

Năm 2026, Chủ tịch nước ký quyết định đặc xá cho 9.950 phạm nhân, tại Tây Ninh có 57 phạm nhân được đặc xá. Đây không chỉ là niềm vui, hạnh phúc của cá nhân và gia đình của anh chị em phạm nhân, mà còn là sự động viên khích lệ để những người đang chấp hành án tiếp tục cố gắng, rèn luyện, cố gắng phấn đấu cải tạo tốt, sớm trở về đoàn tụ với gia đình, hòa nhập cộng đồng…

Tại lễ Công bố quyết định của Chủ tịch nước về công tác đặc xá vừa qua, Đại tá Trần Văn Luận, Phó Giám đốc, Thủ trưởng Cơ quan Thi hành án hình sự Công an tỉnh Tây Ninh nhấn mạnh: Những anh chị em phạm nhân được đặc xá hãy coi đây là dấu mốc quan trọng để bắt đầu lại một cuộc đời mới. Trở về địa phương quyết tâm làm lại cuộc đời, trở thành công dân lương thiện, có ích cho xã hội. Tích cực tham gia các phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ, tham gia giữ gìn ANTT tại địa phương, mạnh dạn phát hiện và tố giác hành vi vi phạm pháp luật để góp phần bảo đảm ANTT tại địa phương nơi mình đang sống.

Bên cạnh đó, đồng chí cũng đề nghị chính quyền địa phương, các ban, ngành đoàn thể và gia đình tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện giúp đỡ người được đặc xá nhanh chóng hòa nhập cộng đồng, ổn định cuộc sống. Quan tâm, hướng dẫn, tạo điều kiện cho người được đặc xá có nguyện vọng để tiếp cận vốn vay theo Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù. Đối với anh chị em phạm nhân chưa đủ điều kiện đặc xá đợt này tiếp tục rèn luyện, cải tạo tốt. Động viên gia đình khắc phục hậu quả, trách nhiệm dân sự do mình gây ra để có đủ điều kiện hưởng chính sách khoan hồng của Đảng, Nhà nước, sớm trở về gia đình…

Xúc động trong những giây phút cuối cùng trước khi đến với cánh cửa tự do, anh L.H.D chia sẻ: "Bản thân tôi hết sức bồi hồi, xúc động, vô cùng biết ơn Đảng, Nhà nước đã có các chính sách khoan hồng cho những con người vi phạm pháp luật sớm trở về gia đình và xã hội. Trong thời gian chấp hành án, chúng tôi luôn được quan tâm và thực hiện đầy đủ các chế độ chính sách về ăn, ở, sinh hoạt, học tập, lao động.... được tuyên truyền, phổ biến các chính sách của Đảng, của Nhà nước. Đồng thời, được bố trí lao động phù hợp với sức khỏe, nghề nghiệp và khả năng của mình và khi bị bệnh được cán bộ y tế quan tâm chăm sóc, thăm khám và cấp phát thuốc điều trị kịp thời. Những lúc gặp khó khăn, vướng mắc đều được cán bộ động viên, giúp đỡ. Thay mặt các các phạm nhân được đặc xá năm 2026, xin hứa sau khi trở về địa phương sẽ chấp hành tốt mọi chủ trương đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, của địa phương và luôn phấn đấu rèn luyện tu dưỡng đạo đức của mình để trở thành một công dân có ích cho xã hội, gia đình và không tái phạm tội. Mong rằng, các anh, chị phạm nhân còn đang chấp hành án hãy luôn cố gắng, chấp hành nghiêm bản án, nội quy cơ sở giam giữ và phải luôn tự giác rèn luyện tu dưỡng đạo đức của mình, hoàn thành tốt các phần việc lao động được giao. Các anh, chị cũng sẽ được hưởng đầy đủ các chính sách khoan hồng, nhân đạo của Đảng, của Nhà nước như chúng tôi hôm nay sớm tái hòa nhập cộng đồng, trở về đoàn tụ với gia đình, người thân…

Giữa ánh nắng ấm áp của buổi sáng ban mai, trong lễ công bố quyết định đặc xá, những tia nắng chiếu lên những khuôn mặt đang chờ đợi ngày trở về. Trong ánh mắt họ, không còn là sự u ám của quá khứ, mà là niềm tin, là hy vọng về một tương lai tốt đẹp hơn.

Đặc xá - hai tiếng giản dị nhưng chứa đựng biết bao giá trị nhân văn. Đó là sự bao dung của pháp luật, là niềm tin của xã hội, và là cơ hội quý giá để những con người từng lầm lỡ được đứng dậy, làm lại cuộc đời. Và hơn hết, đó là minh chứng rằng: Chỉ cần còn khát vọng hướng thiện, thì cánh cửa của tương lai luôn rộng mở đón họ trở về…

Hình ảnh kèm theo: 

Ảnh: Phạm nhân cùng đoàn viên tham gia thi đấu bóng chuyền.

Ảnh: Những phạm nhân chờ công bố quyết định đặc xá năm 2026.

Ảnh: Đại tá Trần Văn Luận, Phó Giám đốc, Thủ trưởng Cơ quan Thi hành án hình sự Công an tỉnh Tây Ninh.

Ảnh: Đại tá Trần Văn Luận, Phó Giám đốc, Thủ trưởng Cơ quan Thi hành án hình sự Công an tỉnh Tây Ninh trao quyết định đặc xá năm 2026.

Ảnh: Ban tổ chức trao giải nhất - nhì - đồng giải ba cho các đội thi bóng chuyền.

Hà Thủy – Tấn Lực